گلبرگی از باغ زیبای قرآن

 *تفسير آيات بر طبق تفسير نور جناب حجه الاسلام قرائتي (گزيده نكات و پيامهاي آيات كلام الله مجيد)*

وَإِذَا كُنْتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاةَ فَلْتَقُمْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذَا سَجَدُوا فَلْيَكُونُوا مِنْ وَرَائِكُمْ وَلْتَأْتِ طَائِفَةٌ أُخْرَى لَمْ يُصَلُّوا فَلْيُصَلُّوا مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْ وَدَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ تَغْفُلُونَ عَنْ أَسْلِحَتِكُمْ وَأَمْتِعَتِكُمْ فَيَمِيلُونَ عَلَيْكُمْ مَيْلَةً وَاحِدَةً وَلا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِنْ كَانَ بِكُمْ أَذًى مِنْ مَطَرٍ أَوْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَنْ تَضَعُوا أَسْلِحَتَكُمْ وَخُذُوا حِذْرَكُمْ إِنَّ اللَّهَ أَعَدَّ لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُهِينًا (١٠٢)

102. when You (O Messenger Muhammad ) are among them, and lead them In As-Salât (the prayer), let one party of them stand up [in Salât (prayer)] with You taking their arms with them; when they finish their prostrations, let them take their positions In the rear and let the other party come up which has not yet prayed, and let them pray with You taking All the precautions and bearing arms. those who disbelieve wish, if You were negligent of Your arms and Your baggage, to attack You In a single rush, but there is no sin on You if You put away Your arms because of the inconvenience of rain or because You are ill, but take Every precaution for yourselves. Verily, Allâh has prepared a humiliating torment for the disbelievers.

102- اى پيامبر! هرگاه در سفرهاى جهادى در ميان سپاه اسلام بودى و براى آنان نمازبرپا داشتى، پس گروهى از آنان با تو به نماز بايستند و سلاحهاى خود را همراهداشته باشند، پس چون سجده كردند قيام نمايند و ركعت دوّم را فرادى انجام داده پسبروند و پشت سر شما نگهبان باشند و گروه ديگر كه نماز نخوانده اند از ركعتدوّم با تو نماز بخوانند و وسايل دفاع و سلاحهاى خود را با خود داشته باشند،كافران دوست دارند كه شما از سلاح و ساز و برگ خود غافل شويد تا يكباره بر شما حملهآورند و اگر از باران رنجى به شما رسيد يا بيمار و مجروح بوديد، گناهى بر شما نيستكه سلاحهايتان را بر زمين بگذاريد و فقط وسايل دفاع با خود داشته باشيد.هماناخداوند براى كافران عذابى خواركننده فراهم كرده است .

102. et Lorsque Tu (Muhammad) Te trouves Parmi eux, et que Tu les diriges dans la Salat, qu'un groupe d'entre eux se mette debout en Ta compagnie, en gardant leurs armes. puis lorsqu'ils ont terminé la prosternation, qu'ils passent derrière vous et que vienne l'autre groupe, ceux qui n'ont pas encore célébré la Salat. a ceux-ci alors d'accomplir la Salat avec toi, prenant leurs précautions et leurs armes. les mécréants aimeraient vous voir négliger vos armes et vos bagages, afin de tomber sur vous en une seule masse. vous ne commettez aucun péché si, incommodés par la pluie ou malades, vous déposez vos armes; cependant prenez garde. Certes, Allah a préparé pour les mécréants un châtiment avilissant.

نماز، حتّى در صحنه ى جنگ تعطيل نمى شود و رزمنده، بى نماز نيست . در اهميّت نماز جماعت همين بس كه در جبهه ى جنگ با دشمن، حتّى با يك ركعت هم برپامى شود. در هنگام پيش آمدن دو وظيفه (جهاد و نماز)، نبايد يكى فداى ديگرى شود.

- رهبر، محور وحدت و عبادت است .

- نماز جماعت در جبهه، نشان عشق به هدف و خدا و رهبر و پايبندى به ارزشهاست . هر چه مدّت نماز در جبهه بيشتر شود، فرصت دشمن براى حمله افزايش مى يابد. پس بايدحفاظت بيشترى داشت. در ركعت اوّل، داشتن اسلحه كافى است ولى در ركعت دوّم، هماسلحه و هم ابزار دفاع . در جبهه، مراسم عبادى نبايد طولانى شود و كارهاى مانع هوشيارى، ممنوع است.

- حركت با اخلاص شما، سبب امدادهاى الهى در وقت خود است . تهديد كفّار و اميد و دلگرمى دادن به مؤ منان، از شيوه هاى قرآن است . در آينده ، ذلّت از آنِ كافران است .

فَإِذَا قَضَيْتُمُ الصَّلاةَ فَاذْكُرُوا اللَّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَى جُنُوبِكُمْ فَإِذَا اطْمَأْنَنْتُمْ فَأَقِيمُوا الصَّلاةَ إِنَّ الصَّلاةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَوْقُوتًا (١٠٣)

103. when You have finished As-Salât (the prayer - congregational), Remember Allâh standing, sitting down, and lying down on Your sides, but when You are free from danger, perform As-Salât (Iqâmat­as­ Salât). Verily, the prayer is enjoined on the believers at fixed hours.

103- پس چون نماز را به پايان برديد، خداوند را در همه حال ايستاده و نشسته و به پهلوخوابيده ياد كنيد، پس هرگاه آرامش يافتيد و حالت خوف تمام شد نماز را بصورت كاملبرپا داريد. همانا، نماز بر مؤ منان در وقت هاى معيّن واجب شده است.

103. quand vous avez accompli la Salat, invoquez le nom d'Allah, debout, assis ou couchés sur vos cٍtés. puis Lorsque vous êtes en sécurité, accomplissez la Salat (normalement), car la Salat demeure, pour les croyants, une prescription, à des temps déterminés.

كلمه ى "قِياماً" جمع "قائم"به معناى ايستادهو كلمه ى "قُعوداً" جمع "قاعد" به معناى نشسته وكلمه ى "جُنوب"جمع "جَنب"به معناى پهلو وكنايه از دراز كشيدن است. همچنين كلمه ى"كتاباً"به معناى امرى نوشته شده و واجب و كلمه ى "مَوقوت"به معناى كارى با وقتمعيّن است .

حضرت على عليه السّلام درباره ى آيه (اذكروا اللّه قياما و قعودا و على جنوبكم)فرمودند: يعنى شخص سالم ايستاده، مريض نشسته و كسى كه نشسته نمى تواند، خوابيدهنماز بخواند.

امام باقر عليه السّلام درباره ى "كتابا موقوتا" فرمودند: يعنى مفروض و واجب .

غفلت امّت اسلامى، شبيخون كفّار را در پى خواهد داشت . هر سخن و برنامه و حركتى كه مسلمانان را غافل كند، گامى است در جهت اهداف و خواستههاى دشمن .

- نماز و ياد خدا در هر حال لازم است، در جبهه ى جنگ يا بستر بيمارى . سلاح رزمنده مسلمان، نماز و ياد خداست .

- نماز خوف ، يك استثناست. پس از برطرف شدن حالت اضطرار، نماز بايد به صورت عادّىخوانده شود. كمبودهاى نماز خوف، با ياد خدا جبران مى شود.

- نماز، از واجبات قطعى الهى در همه ى عصرها و براى همه ى نسل ها است .تعيين وقت براى نماز، رمز تداوم، نظم و عامل مواظبت بر آن است كه خود درس نظم وعامل نظم بخشيدن به امور مسلمانان است .

وَلا تَهِنُوا فِي ابْتِغَاءِ الْقَوْمِ إِنْ تَكُونُوا تَأْلَمُونَ فَإِنَّهُمْ يَأْلَمُونَ كَمَا تَأْلَمُونَ وَتَرْجُونَ مِنَ اللَّهِ مَا لا يَرْجُونَ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا (١٠٤)

104. and don't be weak In the pursuit of the enemy; if You are suffering (hardships) Then surely, they (too) are suffering (hardships) as You are suffering, but You have a hope from Allâh (for the Reward, i.e. Paradise) that for which they hope not, and Allâh is ever All­Knowing, All­Wise.

104- و در تعقيب دشمن سستى نكنيد، اگر شما رنج مى كشيد، همانا آنان نيز همان گونه كه شمارنج مى بريد رنج مى برند، در حالى كه شما چيزى (امدادهاى غيبى و بهشت ) از خداونداميد داريد كه آنان اميد ندارند و خداوند دانا و حكيم است .

104. ne faiblissez pas dans la poursuite du peuple [ennemi]. Si vous souffrez, Lui aussi souffre comme vous souffrez, tandis que vous espérez d'Allah ce qu'il n'espère pas. Allah est Omniscient et Sage.

پس از جنگ اُحد، ابوسفيان بالاى كوه اُحد رفت و شعار داد كه پيروزى ما در مقابلشكست سال گذشته در جنگ بدر بود. ياران پيامبر صلّى اللّه عليه و آله گفتند: شهداىما در بهشتند و كشته هاى شما در دوزخ .

آنان شعار دادند: "نّ لنا العزّى و لاعزّى لكم"ما بت عُزّى داريم ولى شما نداريد، مسلمانان پاسخ دادند: "اللّه مولانا و لامولى لكم"خداوند مولاى ماست ولى شما مولى نداريد.

آنگاه كفّار به نام بت هُبَل شعاردادند: "اُعلُ هُبَل"سربلند باد بت هُبَل. مسلمانان در پاسخ فرياد زدند : "اللّه اعلى و اَجلّ"خداوندبالاتر و جليل تر است. پس از نزول آيه104 ، پيامبر فرمان بسيج عمومى (حتّى زخميان) را صادر كرد، تا با اين حركت ، فكر بازگشت كفّار از سرشان بيرون رود.

مسلمانان بايد روحيّه ى قوى داشته باشند و شكست هاى موردى، آنان را سست نكند. از عوامل روحيّه گرفتن مؤ منان، مقايسه ى دردهاى خود با رنج ديگران و اميد و توجّهبه امدادهاى الهى و آگاهى اوست.

-با همه ى آسيب ها و تلخى هاى جنگ، شما پيروزيد، چون اميد به الطاف الهى داريد. مسلمانان، اميدهاى گونه گون از خدا دارند. اميد به امدادهاى غيبى، پيروزى، مرعوبشدن دشمن، پاداش هاى معنوى و امثال آن .

- اميد، بزرگ ترين اهرم حركت و سرمايه ى روحى رزمنده است. يا شهادت و سعادت ، ياپيروزى . رنج و مشقّت مؤ منان در جنگ ها، در مدار علم و حكمت خداوند است و لذا از آن جلوگيرىنمى كند.

إِنَّا أَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِمَا أَرَاكَ اللَّهُ وَلا تَكُنْ لِلْخَائِنِينَ خَصِيمًا (١٠٥)

105. surely, we have sent down to You (O Muhammad ) the Book (this Qur'ân) In Truth that You might judge between men by that which Allâh has shown You (i.e. has taught You through Divine Inspiration), so be not a pleader for the treacherous.

105- همانا ما اين كتاب را بحقّ بر تو فروفرستاديم تا ميان مردم به آنچه خدا از طريقوحى تو را آموخته ونشان داده، داورى كنى وبه نفع خيانت كاران به مخاصمتبرنخيز.

105. nous avons fait descendre vers Toi le Livre avec la vérité, pour que Tu juges entre les gens. selon ce qu'Allah t'a appris. et ne Te fais pas l'avocat des traîtres.

"خَصيم" به كسى گفته مىشود كه از ادّعايى طرفدارى مى كند و خائن به كسى گفته مى شود كه در محضر قاضى ادعاىامرى باطل مى كند.

رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله فرمودند: من طبق ظاهر حكم مى كنم، امّا چنانچه حقّبا شما نيست به اتكاى قضاوت من چيزى از كسى نگيريد كه قطعه اى از دوزخ است .

امام صادق عليه السّلام فرمود: جانشينان بر حقّ پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آلههمانند خود آن حضرت بايد بر اساس قرآن قضاوت نمايند.

قرآن، پايه ى قضاوت و عدالت ميان مردم است . فراگيرى قرآن و سنّت شرط قاضى شدن است . قاضى بايد همواره براى دورى از هواى نفس استغفار كند.

- رفتار به عدالت، حتّى نسبت به غير مسلمانان هم ضرورى است. قضاوت، از شئون انبياست. تنها ابلاغ احكام كافى نيست، اجراى احكام نيز وظيفه است. كفر اشخاص، دليل تهمت به آنان نمى شود  .

- دفاع و حمايت از خائن ممنوع است . خائنان نبايد اميدى به حمايت رهبران دينى داشته باشند.

- قضاوت، مقامى است كه متصدى آن، اگر معصوم هم باشد باز استغفار مى طلبد. از افتخارات اسلام اين است كه حتّى اگر به يك يهودى ظلم شود، شخص اوّل اسلام براىمسلمانانى كه سوء قصدى داشته اند بايد استغفار كند. اگر قرآن، ساخته و پرداخته ى خود پيامبر بود، هرگز آياتش فرمان استغفار به رسولخدا نمى داد. استغفار، مايه ى بهره گيرى از مغفرت و رحمت پروردگار است .