گلبرگی از باغ زیبای قرآن

*تفسير آيات بر طبق تفسير نور جناب حجه الاسلام قرائتي (گزيده نكات و پيامهاي آيات كلام الله مجيد)*

لا خَيْرَ فِي كَثِيرٍ مِنْ نَجْوَاهُمْ إِلا مَنْ أَمَرَ بِصَدَقَةٍ أَوْ مَعْرُوفٍ أَوْ إِصْلاحٍ بَيْنَ النَّاسِ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ مَرْضَاةِ اللَّهِ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًا (١١٤)

114. there is no good In Most of their secret talks save (in) Him who orders Sadaqah (charity In Allâh's Cause), or Ma'rûf (Islâmic Monotheism and All the good and righteous deeds which Allâh has ordained), or conciliation between mankind, and He who does this, seeking the good pleasure of Allâh, we shall give Him a great reward.

114- در بسيارى از جلسات و سخنان درگوشى آنان، خيرى نيست، مگر سخن كسى كه به صدقهيا كار نيك يا اصلاح و آشتى ميان مردم فرمان دهد و هر كس براى كسب رضاى خدا چنينكند پس به زودى او را پاداشى بزرگ خواهيم داد.

114. il n'y a rien de bon dans la plus grande partie de leurs conversations secrètes, sauf Si l'un d'eux ordonne une charité, une bonne action, ou une conciliation entre les gens. et quiconque le fait, cherchant l'agrément d'Allah, à celui-là nous donnerons bientٍt une récompense énorme.

امام صادق عليه السّلام فرمود: ايجاد خوش بينى و اصلاح ذات البين حتّى با دروغ،عملى پسنديده است .

گاهى امر به معروف يا صدقه ى آشكار، سبب شرمندگى و لجاجت طرف مى شود، بايد با نجواو پنهانى عمل كرد. اهميّت آبروى مردم، تا حدّى است كه نجواى ناپسند، به خاطر حفظ آن پسنديده مى شودوصدقه و امر به معروف مخفيانه، زشتى نجوا را تحت الشعاع قرار مى دهد.

- ارزش كارها به اخلاص است . انجام هر كار خير پنهانى و محرمانه، نشان اخلاص نيست ، شايد خود تظاهر باشد. خدمت به جامعه، دعوت به نيكوكارى و همزيستى مسالمت آميز سبب دريافت اجر عظيم است .

وَمَنْ يُشَاقِقِ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدَى وَيَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ نُوَلِّهِ مَا تَوَلَّى وَنُصْلِهِ جَهَنَّمَ وَسَاءَتْ مَصِيرًا (١١٥)

115. and whoever contradicts and opposes the Messenger (Muhammad) after the Right Path has been shown clearly to him, and follows other than the believers' way. we shall keep Him In the Path He has chosen, and burn Him In Hell - what an evil destination.

115- و هركس پس از آنكه هدايت برايش آشكار شد با پيامبر مخالفت كند و راهى جز راه مؤمنان را پيروى كند، او را بدان سوى كه روى كرده بگردانيم و او را به دوزخ افكنيم كهسرانجام بدى است .

115. et quiconque fait scission d'avec le Messager, après que le droit chemin Lui est apparu et suit un sentier autre que celui des croyants, alors nous le laisserons comme il s'est détourné, et le brûlerons dans l'Enfer. et quelle mauvaise destination!

"مُشاقّه رسول " يعنىخودت را يك شِقّ و رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله را شِقّ ديگر قرار دهى. بهكارشكنى بپردازى و دست به مخالفت آگاهانه همراه با عداوت بزنى . شقاق و مخالفت با پيامبر خدا انواع مختلفى دارد، مانند: انكار كل دين، ايمان بهبعضى و كفر به بعض ديگر، تحريف، توجيه و حيله هاى شرعى .

در روايات آمده است دو نفر براى مسخره كردن، سوسمارى را مخاطب قرار داده و او رابا لقب اميرالمومنين خواندند. حضرت على عليه السّلام فرمود: "دَعْهما فهو امامهما يوم القيامة " يعنى آن دو استهزا كننده را به حال خود رها كنيد كه همينسوسمار در قيامت امام آن دو خواهد شد. سپس اين جمله را تلاوت فرمود: (نولّه ماتولّى(.

حضرت على عليه السّلام در نامه ششم نهج البلاغه مى فرمايد: اگر مردم روى شخصىاتّفاق آرا داشتند و او را امام ناميدند رضاى خدا در آن است و اگر كسى با طعن يابدعت از مدار اطاعت او خارج شد او را برگردانيد و اگر برنگشت با او بجنگيد كه راهمؤ منان را پيروى نكرده است .

علم و شناخت مسئوليّت آور است و كيفر مخالفان پيامبر، زمانى است كه حقّانيت پيامبراكرم را فهميده باشند. سيره ى عملى مسلمين به شرطى حجّت است كه با سنّت و راه رسول اللّه مخالفتى نداشتهباشد. تسليم بودن در برابر رسول خداوند واجب و مخالفت با او حرام است. تفرقه افكنى در صفوف مسلمين سبب دوزخ است .

- حساب افراد قاصر و مستضعف كه صداى حقّ را نمى شنوند، يا قدرت تشخيص ندارند، از حسابافراد آگاه ولجوج ، جداست . هر راهى جز راه مؤ منان واقعى ، به دوزخ منتهى مى شود. نتيجه ى مخالفت با رسول خدا و امّت اسلامى، تحت ولايت غير خدا در آمدن و سقوط درجهنّم است .

إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلالا بَعِيدًا (١١٦)

116. Verily! Allâh forgives not (the sin of) setting up partners In Worship with him, but He forgives whom He pleases sins other than that, and whoever sets up partners In Worship with Allâh, has indeed strayed far away.

116- همانا خداوند از اينكه به او شرك ورزيده شود بدون توبه درنمى گذرد ولى پائين ترو كمتر از آن را براى هر كس كه بخواهد و شايسته بداند مى بخشد و هركس به خداوندشرك ورزد حتماً گمراه شده است، گمراهى دور و دراز.

116. Certes, Allah ne pardonne pas qu'on Lui donne des associés. a part cela, il pardonne à qui il veut. quiconque donne des associés à Allah s'égare, Très loin dans l'égarement.

آيه 116، اميدبخش ترين آيات قرآن است.

در هدايت و تربيت تكرار لازم است . تا ريشه ى شرك كه يك مرض روحى عميق است قطع نشود، اخلاق و اعمال صالح سودى ندارد . توبه، درمان شرك است و مشرك بايد از مدار شرك بيرون آيد تا عفو و رحمت الهى شاملاو شود.

مخالفت با رسول خدا و شكستن وحدت مسلمين نوعى شرك است . شرك، بزرگ ترين گناه نابخشودنى است . شرك، مايه ى گمراهى و دورى از هرگونه كمال است . انسان بايد در حالتى بين بيم و اميد نسبت به مغفرت الهى باشد.

إِنْ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ إِلا إِنَاثًا وَإِنْ يَدْعُونَ إِلا شَيْطَانًا مَرِيدًا (١١٧)

117. they (all those who Worship others than Allâh) invoke nothing but female deities besides Him (Allâh), and they invoke nothing but Shaitân (Satan), a persistent rebel!

117- مشركان به جاى خدا، جز معبودانى مؤ نث كه نام زن بر آنها نهاده اند مانند لاتومناة وعُزّى نمى خوانند وجز شيطان سركش وطغيانگر را نمى خوانند.

117. ce ne sont que des femelles qu'ils invoquent, en dehors de Lui. et ce n'est qu'un Diable Rebelle qu'ils invoquent.

مراد از معبودانِ مؤ نث (اناثا)، يا بت هايى است كه مشركان نام هاى مؤ نثچون لات و مناة و عُزّى بر آنها مى گذاشتند و يا فرشتگان كه به عقيده ى مشركاندختران خدا بودند. شايد هم مراد از "اناث"، موجود تاءثيرپذير و ضعيف است و لذا صلاحيّت پرستشرا ندارد.

فرار از معبود حقّ، راهى جز پناه به معبودهاى باطل و شيطان ندارد. همه ى راههاى انحرافى، به يك راه پيروى از شيطان منتهى مى شود. پرستش هر معبودى جز خداوند در حقيقت شيطان پرستى است . شرك ورزيدن در دام شيطان قرار گرفتن است .

لَعَنَهُ اللَّهُ وَقَالَ لأتَّخِذَنَّ مِنْ عِبَادِكَ نَصِيبًا مَفْرُوضًا (١١٨)

118. Allâh cursed Him. and He [Shaitân (Satan)] said: "I will take an appointed portion of Your slaves;

118- خداوند لعنتش كرده وقتى كه گفت: من حتماً از بندگان تو سهمى معيّن خواهم گرفت. (وگروهى را منحرف خواهم كرد).

118. Allah l'a (le Diable) maudit et celui-ci a dit: ‹Certainement, Je saisirai Parmi Tes serviteurs, une partie déterminée.

وَلأضِلَّنَّهُمْ وَلأمَنِّيَنَّهُمْ وَلآمُرَنَّهُمْ فَلَيُبَتِّكُنَّ آذَانَ الأنْعَامِ وَلآمُرَنَّهُمْ فَلَيُغَيِّرُنَّ خَلْقَ اللَّهِ وَمَنْ يَتَّخِذِ الشَّيْطَانَ وَلِيًّا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَقَدْ خَسِرَ خُسْرَانًا مُبِينًا (١١٩)

119. Verily, I will mislead them, and surely, I will arouse In them false desires; and Certainly, I will order them to slit the ears of cattle, and indeed I will order them to change the nature created by Allâh." and whoever takes Shaitân (Satan) as a Walî (protector or Helper) instead of Allâh, has surely suffered a manifest loss.

119- و حتماً آنان را گمراه مى كنم و قطعاً به آرزوها سرگرمشان مى سازم و دستورشان مىدهم كه گوش چهارپايان را بشكافند تا علامت باشد كه اين حيوان سهم بت هاست و بهآنان فرمان مى دهم كه آفرينش خدا را دگرگون سازند و هر كس به جاى خدا، شيطان رادوست و سرپرست خود بگيرد، بى گمان زيان كرده است، زيانى آشكار.

119. Certes, Je ne manquerai pas de les égarer, Je leur donnerai de faux espoirs, Je leur commanderai, et ils fendront les oreilles aux bestiaux; Je leur commanderai, et ils altéreront la création d'Allah. et quiconque prend le Diable pour allié Au lieu d'Allah, sera, Certes, voué à une perte évidente.

جمله (لاُمنينّهم ) به معناى القاى آرزوهاى پوچ و بيجا است .

شكافتن گوش حيوان، از برنامه هاى خرافى جاهليّت بود كه پس از آن، سوار شدن و ذبحو هر استفاده اى را از آن حيوان حرام مى پنداشتند.

تاءكيدهاى بسيار شيطان بر گمراه ساختن مردم،هشدارى بر صاحبان ايمان است .

عبارت (من عبادك نصيباً مفروضاً) را دو گونه مى توان معنا كرد: الف- بعضى ازبندگان را گمراه مى كند .ب- از هر بنده اى لحظاتى را شيطانى مى كند.

در روايتى مى خوانيم : جمله (فليغيّرنّ خلق اللّه ) تغيير دين خدا را نيز شامل مىشود.

شيطان، دشمن ديرين انسان است، به هوش باشيم در دام او نيفتيم . شيطان، همه را نمى تواند گمراه كند. شيطان، خالقيّت خدا را قبول دارد. شيطان، هر كس را به نحوى گمراه مى كند. بدعت در دين، تغيير در آفرينش . شيطان، ابتدا در فكر و روح انسان اثر مى گذارد، سپس او را تسليم خود مى گرداند.

- آرزوهاى طولانى از القائات شيطان است . آرزوها زمينه اطاعت پذيرى از شيطان است . خرافات، از القائات شيطانى است. دلبستگى به آرزوها، افتادن در دام فريب شيطان است . تنها خداوند شايسته ولايت بر انسان است .

- تغيير مخلوقات (نظير زن را به مرد و مرد را به زن تبديل كردن ) كار حرام و شيطانىاست . آنان كه به ديگران حتّى به كودكان وعده ى دروغ مى دهند، كارى شيطانى مى كنند.

يَعِدُهُمْ وَيُمَنِّيهِمْ وَمَا يَعِدُهُمُ الشَّيْطَانُ إِلا غُرُورًا (١٢٠)

120. He [Shaitan (Satan)] makes promises to them, and arouses In them false desires; and Shaitan's (Satan) promises are nothing but deceptions.

120- شيطان به آنان وعده مى دهد و ايشان را در آرزو مى افكند و شيطان جز فريب، وعدهاى به آنان نمى دهد.

120. il leur fait des promesses et leur donne de faux espoirs. et le Diable ne leur fait que des promesses trompeuses.

أُولَئِكَ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَلا يَجِدُونَ عَنْهَا مَحِيصًا (١٢١)

121. the dwelling of such (people) is Hell, and they will find no Way of escape from it.

121- آنانند كه جايگاهشان دوزخ است و از آن راه گريزى نيابند.

121. voilà ceux dont le refuge est l'Enfer. et ils ne trouveront aucun moyen d'y échapper!

"مَحيص" از "حِيص" به معناى عدول و صرف نظر كردن است .

وقتى آيه ى 135 آل عمران در مورد بخشايش گناهان از سوى خداوند نازل شد ابليس بافريادى يارانش را جمع كرد و گفت: با توبه ى انسان، همه ى زحمات ما ناكام مى شود . هر يك سخنى گفتند. يكى از شياطين گفت: هر گاه كسى تصميم به توبه گرفت، او راگرفتار آرزوها و وعده ها مى كنم تا توبه را به تاءخير اندازد. ابليس راضى شد.

هم خدا و هم شيطان وعده داده اند، ولى وعده ى الهى راست (و لن يخلف الله وعده)و وعده هاى شيطان جز دروغ و فريب چيز ديگرى نيست) و ما يعدهم الشيطان الا غرورا(. نشانه ى وعده هاى شيطان، دعوت به تنگ نظرى و فساد است. در آيه ى ديگر مى خوانيم: (الشيطان يعدكم الفقر و ياءمركم بالفحشاء).

از همه ى ناگوارى هاى دنيا مى توان گريخت، ولى از عذاب آخرت هرگز ! در آخرت، برگشت امكان ندارد، پس تا از دنيا نرفته ايم از بدى ها برگرديم .