گلبرگی از باغ زیبای قرآن

*تفسير آيات بر طبق تفسير نور جناب حجه الاسلام قرائتي (گزيده نكات و پيامهاي آيات كلام الله مجيد)*

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُبًا فَاطَّهَّرُوا وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ مِنْهُ مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَلَكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ (٦)

6. O You who believe! when You intend to offer As-Salât (the prayer), wash Your faces and Your hands (forearms) up to the elbows, rub (by passing wet hands over) Your heads, and (wash) Your feet up to ankles . if You are In a state of Janâba (i.e. had a sexual discharge), purify yourself (bathe Your whole body). but if You are ill or on a journey or any of You comes from answering the call of nature, or You have been In contact with women (i.e. sexual intercourse) and You find no water, Then perform Tayammum with clean earth and rub therewith Your faces and hands. Allâh does not want to place You In difficulty, but He wants to purify you, and to complete his Favour on You that You may be thankful.

6*اي كساني كه ايمان آورده ايد! هر گاه به نماز برخاستيد، پس صورت و دست هايتان را تا آرنج بشوييد و قسمتي از سر و پاهايتان را تا برآمدگي روي پا مسح كنيد و اگر جُنُب بوديد، خود را پاك كنيد و غسل نماييد و اگر بيمار يا در سفر بوديد يا يكي از شما از محل گودي (محل قضاي حاجت) آمده يا با زنان تماس گرفتيد و آميزش جنسي كرديد و آبي براي غسل يا وضو نيافتيد، با خاك كه بر دستانتان مانده مسح كنيد، خداوند نمي خواهد كه شما را در تنگي قرار دهد، بلكه مي خواهد شما را پاك كند و نعمتش را بر شما كامل سازد، شايد شما شكرگذار باشيد.

6. les croyants! Lorsque vous vous levez pour la Salat, lavez vos visages et vos mains jusqu'aux coudes; passez les mains mouillées sur vos têtes; et lavez-vous les pieds jusqu'aux chevilles. et Si vous êtes pollués ‹junub›, alors purifiez-vous (par un bain); mais Si vous êtes malades, ou en voyage, ou Si l'un de vous revient du lieu ou' il a fait ses besoins ou Si vous avez touché aux femmes et que vous ne trouviez pas d'eau, alors recourez à la terre pure, passez-en sur vos visages et vos mains. Allah ne veut pas vous imposer quelque gêne, mais il veut vous purifier et parfaire sur vous son bienfait. Peut-être serez-vous reconnaissants.

مراد از فرمان "فاطّهروا" انجام غسل است.

- قيد "الي المرافق" براي بيان محدوده شستن است نه جهت شستن. از آنجا كه كلمه "يد" در زبان عربي، هم به دست، از انگشتان تا مچ و هم به دست، از انگشتان تا آرنج و هم به دست، از انگشتان تا كتف، اطلاق مي شود اين آيه مي فرمايد: در وضو دست تا آرنج را بشوييد، نه كمتر نه بيشتر.

- آن گونه كه آب آلودگي را برطرف مي كند، خاك پاك هم خاصيت ميكروب كشي دارد. چون در معرض تابش آفتاب و ريزش باران است.

- "صَعيد" از "صعود" به معناي زمين بلند است. اما صادق(ع) در تفسير "صعيداً طيّباً" فرمودند: زمين بلندي كه آب از آن سرازير شود. آري، زمين گودي كه آب آلوده در آن جمع مي شود، براي تيمم مناسب نيست، زيرا شرط تيمم، خاك پاك است.

- در حديث مي خوانيم: "لا صلا‍‍‍‍ ة الاّ بطهور"، نماز جز با طهارت (وضو يا غسل يا تيمم) صحيح نيست.

اما صادق(ع) فرمود: مراد از "لا مستم" آميزش جنسي است، ولي خداوند آن را پوشانده و پوشاندن اموري را دوست دارد، لذا آن گونه كه شما نام مي بريد، نام برده است.

- اما رضا(ع) درباره فلسفه وضو مي فرمايند: 1- زمينه پاكي هنگام ايستادن در برابر خداست. 2- نشانه بندگي و اطاعت است. 3- عامل دوري از آلودگي و نجاست است. 4- مايه دوري از كسالت و خواب آلودگي است. 5- آماده سازي و رشد روحي براي نماز است.

نظافت و طهارت، لازمه ایمان است.

- هم چنان که تماس با قرآن مخصوص پاکان است، ارتباط با خدا هم نیاز به طهارت دارد.

- آلودگی جسم مانع قرب به خداست.

- اصل در كلام، رعايت حيا و عفت و ادب است، خصوصاً در مسائل زناشويي.

- شرايط و مقدمات نماز، تخفيف بردار هست ولي تعطيل بردار نيست.

- براي پيدا كردن آب وضو و غسل بايد تلاش كرد، اگر پيدا نشد آنگاه نوبت به تيمم مي رسد.

- با آب با خاك آلوده، نمي توان با خداي پاك ارتباط برقرار كرد.

- هم خوردني ها بايد طيب باشد، هم تيمم بايد به خاك طيب باشد.

- در احكام دين، حرج و دشواري نيست.

- هدف از وضو و غسل و تيمم، طهارت معنوي و آوادگي براي ارتباط با خداوند است.

- تكليف الهي براي انسان نعمت است.

- انجام تكليف، يكي از مصاديق شكر خداست.

وَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَمِيثَاقَهُ الَّذِي وَاثَقَكُمْ بِهِ إِذْ قُلْتُمْ سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ (٧)

7. and Remember Allâh's Favour upon You and his Covenant with which He bound You when You said: "We hear and we obey." and fear Allâh. Verily, Allâh is All­Knower of the secrets of (your) breasts.

7* و به ياد آوريد نعمتي را كه خداوند بر شما عطا كرده و پيماني را كه به طور محكم با شما بست، آن گاه كه گفتيد: شنيديم و اطاعت كرديم و از خداوند پروا كنيد زيرا كه خداوند از درون سينه ها آگاه است.

7. et rappelez-vous le bienfait d'Allah sur vous, Ainsi que l'alliance qu'il a conclue avec vous, quand vous avez dit: ‹Nous avons entendu et nous avons obéi›. et craignez Allah. car Allah connaît parfaitement le contenu des coeurs.

گرچه موضوع یاد نعمت و رعایت میثاق مطرح در آیه، یک هشدار کلی و عمومی است، ولی ممکن است به دلایلی مساله رهبری جامعه اسلامی و اطاعت از او مراد باشد. آن دلایل عبارتند از:

1- رهبری الهی، عهد و میثاق خدایی است. داستان حضرت ابراهیم(ع) و در خواست امامت برای نسل خویش و پاسخ خدا که ظالمان به عهد من (امامت) نمی رسند، گواه بر این مطلب است "لا ینال عهدی الظالمین".

2- پس از تعیین حضرت علی(ع) به امامت در غدیر خم، آیه سوم همین سوره تازل شد که امروز نعمتم را بر شما تمام کردم.

3- مردم در غدیر خم با علی(ع) بیعت کردند و سمعاً و طاعةً گفتند. این آیه بار دیگر مردم را به وفاداری و پایداری نسبت به رهبری فرا می خواند.

- پيمان بر شنيدن و اطاعت كردن، "سمعنا و أطعنا" شامل همه پيمان هايي مي شود كه انسان به طور طبيعي و فطري به صورت قولي يا عملي با انبيا داشته اند، مثل بيعت ها و شهادت هاي آنان به توحيد و نبوت.

ياد نعمت هاي الهي لازم است.

- ياد و يادآوري نعمت ها، ميثاق ها، گفته ها و علم و آگاهي خدا، عامل و زمينه تقواست.

- به فکر پیمان شکنی نباشیم که خدا آگاه است.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ وَلا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَى أَلا تَعْدِلُوا اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ (٨)

8. O You who believe! stand out firmly for Allâh and be just witnesses and let not the enmity and Hatred of others make You avoid justice. be just: that is nearer to piety, and fear Allâh. Verily, Allâh is Well­Acquainted with what You do.

8* اي كساني كه ايمان آورده ايد! همواره براي خدا با تمام وجود قيام كنيد و به انصاف و عدالت گواهي دهيد و هرگز دشمني با قومي، شما را به بي عدالتي وادار نكند. به عدالت رفتار كنيد كه به تقوا نزديك تر است و از خداوند پروا كنيد كه همانا خدا به آنچه انجام مي دهيد آگاه است.

8. les croyants! soyez stricts (dans vos devoirs) envers Allah et (soyez) des témoins équitables. et que la haine pour un peuple ne vous incite pas à être injuste. pratiquez l'équité: cela est plus proche de la piété. et craignez Allah. car Allah est certes parfaitement Connaisseur de ce que vous faites.

مشابه این آیه با اندکی تفاوت، در آیه 135 سوره نساء آمده است "قوّامین بالقسط شهداء لله ولو علی انفسکم او الوالدین و الاقربین" قیام به عدالت کنید و گواهان برای خدا باشید. هرچند به زیان خود یا والدین و بستگان شما باشد. تفاوت میان این دو آیه آن است که این آیه سفارش می کند: کینه ها و دشمنی ها شما را منحرف نکند، ولی آیه سوره نساء می فرماید: علاقه ها و وابستگی ها شما را از مرز عدالت خارج نکند. آری، عوامل انحراف از عدالت یا بغض و کینه است، یا حب و دوستی که هر آیه به یکی از آنها اشاره دارد.

عدالت اجتماعي تنها در سايه ايمان به خدا و معاد استقرار مي يابد.

- عدالت تنها يك ارزش اخلاقي نيست. فرمان حتمي الهي است.

- اگر انگيزه انسان كينه هاي او شد، اخلاصي در كار نيست ولي اگر قيام براي خدا باشد، كينه ها در اجراي عدالت بي اثر مي شود.

- انسان هاي كينه توز نمي توانند عادل باشند.

- عدالت مستمر به صورت ملكه و عادت، ارزش است، نه عدالت لحظه اي.

- مؤمنان هم رابطه با خدا دارند و هم در رابطه با مردم گواهي به عدل مي دهند.

- اگر باور كنيم خدا عملكرد ما را مي داند، به عدل رفتار خواهيم كرد.

- در سياست گذاري ها و روابط داخلي و خارجي حتي نسبت به دشمنان هم عادل باشيم.

- انسان هاي عادل و منصف، به تقوا نزديك ترند.

- کینه جویی، از عوامل انحراف از عدالت است.

وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَأَجْرٌ عَظِيمٌ (٩)

9. Allâh has promised those who believe (in the Oneness of Allâh - Islâmic Monotheism) and do deeds of righteousness, that for them there is Forgiveness and a great reward (i.e. Paradise).

9* خداوند تنها به كساني كه ايمان آورده و كارهاي شايسته انجام داده اند، وعده آمرزش و پاداشي بزرگ داده است.

9. Allah a promis à ceux qui croient et font de bonnes oeuvres qu'il y aura pour eux un pardon et une énorme récompense.

در قرآن چند نوع اجر به کار رفته است: "اجر عظیم" ، "اجر کبیر" ، "اجر کریم" ، "اجر ممنون". بنابراین پاداش های الهی دارای درجاتی است.

- وعده های خداوند "وعد الله..." تخلف ناپذیر است "انّ الله لا یخلف المیعاد".

ايمان از عمل جدا نيست.

- ايمان و عمل شايسته، هم جبران كننده گذشته است و هم تأمين كننده آينده.

- توجه به عاقبت كارها، در تصميم هاي انسان نقش دارد. مغفرت مقدمه دريافت پاداش است.

- مغفرت، مقدمه دریافت پاداش است.