گلبرگی از باغ زیبای قرآن

*تفسير آيات بر طبق تفسير نور جناب حجه الاسلام قرائتي (گزيده نكات و پيامهاي آيات كلام الله مجيد)*

فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يَهدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلإسْلامِ وَمَنْ يُرِدْ أَنْ يُضِلَّهُ يَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَيِّقًا حَرَجًا كَأَنَّمَا يَصَّعَّدُ فِي السَّمَاءِ كَذَلِكَ يَجْعَلُ اللَّهُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ (١٢٥)

125- those whom Allah (in His plan) willeth to guide,- He openeth their breast to Islam; those whom He willeth to leave straying,- He maketh their breast close and constricted, As if They had to climb up to the skies: Thus doth Allah (heap) the penalty on those who refuse to believe.

125* پس کسی را که خدا بخواهد راه نماید، سینه او را برای پذیرش اسلام می گشاید و هر که را بخواهد گمراه کند، سینه او را تنگ و بسته می گرداند تا پذیرای حق نباشد و گویی به آسمان بر می شود. بدین سان خدا پلیدی – مرده دلی و انکار - را بر کسانی که ایمان نمی آورند می نهد.

125- et puis, quiconque Allah veut guider, il Lui ouvre la poitrine à l'Islam. et quiconque il veut égarer, il rend Sa poitrine étroite et gênée, comme s'il s'efforçait de monter Au ciel. Ainsi Allah inflige Sa punition à ceux qui ne croient pas.

مراد از هدایت و ضلالت الهی ، فراهم کردن اسباب هدایت برای شایستگان و از بین بردن اسباب ، برای نا اهلان است .

- منظور از "صدر" روح و دل است. مراد از شرح صدر، گسترش افق عقل و فکر و بلندی روح، برای پذیرش حق و هدایت است و این نیازمند گذشتن از هوس ها و تمنیات دل است. آن که شرح صدر نداشته باشد، همواره در لاک خود می ماند و بیرون نمی آید. نتیجه شرح صدر، بصیرت و نورانیت همراه با قلب رقیق و حق پذیر است.

- امام رضا(ع) فرمود: نشانه سعه صدر، تسلیم خدا بودن، اطمینان به او داشتن و دلگرم شدن به وعده های الهی است و نشانه ضیق صدر، تردید و اضطراب است.

از سنت های الهی آن است که برای پاکدلان حق پذیر، شرح صدر قرار دهد و لجوجان گریزان از ایمان را گرفتار سلب توفیق و رجس می سازد.

آنکه حاضر به پذیرش حق نباشد ، نمی تواند به آسمان معرفت پرواز کند

- منحرفان هرچند ، به ظاهر ، خود را در گشایش و ترقی ببینند، در واقع گرفتار تنگناها و فشارند.

- بی حوصلگی و کم ظرفیتی ، نوعی رجس و پلیدی روح است .

- قبول حق، ظرفیت و زمینه درونی می خواهد.

- شرح صدر، موهبتی الهی است.

- خروج از مدار فطرت و عقل، عامل خفقان و تنگی روح و روان می گردد.

- کسی که به حق ایمان نیاورد، به تدریج آلوده می شود.

وَهَذَا صِرَاطُ رَبِّكَ مُسْتَقِيمًا قَدْ فَصَّلْنَا الآيَاتِ لِقَوْمٍ يَذَّكَّرُونَ (١٢٦)

126- This is the way of Thy Lord, leading straight: we have detailed the Signs for those who receive admonition.

126* و این است راه راست پروردگار تو، ما آیات خود را برای گروهی که یاد می کنند و پند می گیرند روشن بیان کرده ایم .

126- Telle est la voie de Ton Seigneur dans toute Sa rectitude. nous avons [effectivement] bien détaillé les signes (ou versets) à des gens qui se rappellent.

کلمه "هذا " ممکن است اشاره به کلمه اسلام باشد .

جز راه خدا ، راههای دیگر یا بیراهه است یا بن بست .

- خداوند، حجت رابر همه تمام کرده است ، اگر اهل توجه باشند، همه آیات و نشانه های حق ، با بیان های مختلف روشن شده است.

- توجه دایمی به تذکرات الهی، راه دستیابی به صراط مستقیم است.

لَهُمْ دَارُ السَّلامِ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَهُوَ وَلِيُّهُمْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ (١٢٧)

127- for them will be a home of peace In the presence of their Lord: He will be their friend, because They practised (righteousness).

127* ایشان را نزد پروردگارشان سرای سلامت و ایمنی است  و همو به پاداش کارهایی که میکردند یار و سرپرست آنهاست.

127- pour eux la Maison du salut auprès de leur Seigneur. et C'est Lui qui est leur protecteur, pour ce qu'ils faisaient (sur terre).

در بهشت ، خشونت ، رقابت ، تضاد ، تهمت و حسد ، کینه و دروغ و اندوه و هیچگونه نا آرامی و مرگ و مرض و فقر و ... نیست .

- برتر از نعمت امن و سلام ، بودن در سایه لطف مخصوص پروردگار است .

- رسیدن به ولایت الهی، در سایه عمل و تلاش انسان است.

وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ جَمِيعًا يَا مَعْشَرَ الْجِنِّ قَدِ اسْتَكْثَرْتُمْ مِنَ الإنْسِ وَقَالَ أَوْلِيَاؤُهُمْ مِنَ الإنْسِ رَبَّنَا اسْتَمْتَعَ بَعْضُنَا بِبَعْضٍ وَبَلَغْنَا أَجَلَنَا الَّذِي أَجَّلْتَ لَنَا قَالَ النَّارُ مَثْوَاكُمْ خَالِدِينَ فِيهَا إِلا مَا شَاءَ اللَّهُ إِنَّ رَبَّكَ حَكِيمٌ عَلِيمٌ (١٢٨)

128- one Day will He gather them all together, (and say): "O ye assembly of Jinns! much (toll) did ye take of men." their friends amongst men will say: "Our Lord! we made profit from Each other: but (alas!) we reached Our term - which Thou Didst appoint for us." He will say: "The Fire be your dwelling-place: you will dwell therein for ever, except As Allah willeth." for Thy Lord is full of wisdom and knowledge.

128* و روزی که همه آنان را برانگیزد و فراهم آرد گوید: ای گروه پریان، شما از آدمیان بسیاری را پیرو خود گرفتید و دوستانشان از آدمیان گویند: پروردگارا، برخی از ما از برخی دیگر برخوردار شدند و به سر آمدی کهبرای ما نهادی رسیدیم، خدای گوید: جایگاه شما آتش دوزخ است که جاودانه در آن باشید مگر آنچه خدا خواهد، همانا پروردگار تو درست کردار و داناست.

128- et le Jour où il les rassemblera tous: ‹ communauté des djinns, vous avez trop abusé des humains›. et leurs alliés Parmi les humains diront: ‹ Notre Seigneur, nous avons profité les uns des autres, et nous avons atteint le terme que Tu avais fixé pour nous.› il leur dira: ‹l'Enfer est votre demeure, pour y rester éternellement, sauf Si Allah en décide autrement.› vraiment Ton Seigneur est Sage et Omniscient.

در آیات قبل به کارهای شیاطین و وسوسه هایشان اشاره شده بود ، در اینجا سرنوشت وسوسه پذیری از شیاطین را که دوزخ است ، بیان می کند . ضمنا به گفته قرآن شیطان از جن است و جنی که تعداد زیادی از مردم را گمراه کرده همان شیطان است .

پیروی از وسوسه های شیطانی ، به تدریج انسان رابه انس و حکومت پذیری وا می دارد .

- همه منحرفان ، کیفر یکسان در خلود در آتش ندارند.

- احکام داگاه الهی ، بر مبنای علم و حکمت است.

- به عاقبت کار خود بیاندیشیم.

- جن، مکلف و مختار است و مورد خطاب و توبیخ و کیفر و پاداش قرار می گیرد.

- شیطان، به گمراه کردن گروه کم راضی نیست و گروه زیادی از انسان ها را منحرف کرده است.

- دادگاه قیامت، علنی است.

- در قیامت، جن اغواگر پاسخی در برابر توبیخ ندارد و تنها پیروان انسانی او سخن می گویند.

وَكَذَلِكَ نُوَلِّي بَعْضَ الظَّالِمِينَ بَعْضًا بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ (١٢٩)

129- Thus do we make the wrong-doers turn to Each other, because of what They earn.

129* و بدین گونه ستمکاران به سزای آنچه می کردند بر یکدیگر می گماریم.

129- et Ainsi accordons-Nous, à certains injustes l'autorité sur d'autres, (injustes) à cause de ce qu'ils ont acquis.

در آیه 127 خواندیم که سرپرست آنان که به راه مستقیم می روند، تنها خداست. در این آیه می خوانیم که سرپرست گروهی از مردم به خاطر عملکردشان ستمگرانند.

- طبق روایات : کیفر تارکین امر به معروف و نهی از منکر و متخلفان از ادای خمس و زکات و وجوه شرعیه و یاری کنندگان به ظالمان، تسلط ستمگران برآنان است . در حدیث است : هرگاه خداوند از کار قومی راضی باشد، کارشان را به نیکان می سپارد و اگر ناراضی باشد، کارشان را در دست بدان قرار می دهد.

عیاشی ها و کامجویها ، زمینه ساز نفوذ حکومتهای باطل و سلطه ظالمان است .

- تنها حاکمان ظالم نیستند ، محکومان ترسو و ساکت و عیاش هم ظالمند.

- سبب سلطه ستمگران، رفتار خود مردم است.

- همان گونه که شیاطین جن بر انسان مسلط می شوند، برخی از ظالمان نیز بر بعضی دیگر تسلط می یابند.

يَا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَالإنْسِ أَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ آيَاتِي وَيُنْذِرُونَكُمْ لِقَاءَ يَوْمِكُمْ هَذَا قَالُوا شَهِدْنَا عَلَى أَنْفُسِنَا وَغَرَّتْهُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَشَهِدُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كَانُوا كَافِرِينَ (١٣٠)

130- "O ye assembly of Jinns and men! came there not unto you apostles from amongst you, setting forth unto you My Signs, and warning you of the meeting of This Day of yours?" They will say: "We bear witness against ourselves." it was the life of This world that deceived them. so against themselves will They bear witness that They rejected Faith.

130* ای گروه پریان و آدمیان، آیا پیامبرانی از جنس خودتان سوی شما نیامدند که آیات مرا بر شما می خواندند و شما را از دیدار این روزتان بیم می دادند؟ گویند: ما بر خویشتن گواهی می دهیم و زندگی دنیا آنان را فریفت و بر خویشتن گواهی دهند که کافر بودند.

130- communauté des djinns et des humains, ne vous est-il pas venu des messagers, choisis Parmi vous, qui vous ont raconté Mes signes et averti de la rencontre de ce jour? ils diront: ‹Nous témoignons contre nous-mêmes.› la vie présente les a trompés; et ils ont témoigné contre eux-mêmes qu'en (vérité) ils étaient mécréants.

از آیات قرآن استفاده میشود که حضرت محمد (ص) و قرآن ، برای جن نیز فرستاده شده اند و آنان نیز قرآن را می فهمند ،  گروهی هم ایمان می آورند . به گفته برخی از مفسران رسولان جن ، وحی را از طریق رسولان انس دریافت می کرده و به نژاد خود می رساندند. کلمه " رسول " به غیر انسان هم گفته می شود .

- در آیه 130 دو اقرار تلخ دارند ، یکی گواهی به آمدن پیامبران به سوی آنان ، دوم اعتراف به کفر خویش.

- مراحل قیامت مختلف است و ابتدا انحراف خود را انکار می کنند، مثل ایه 23 ، سپس که می فهمند قیامت جای انکار نیست ، اعتراف می کنند.

انذار ، قوی ترین اهرم و شیوه تربیت انسانهاست .

- قویترین ضامن اجرای احکام الهی برای اصلاح فرد و جامعه ، ایمان به معاد است .

- روز قیامت، جای کتمان نیست ، انسانها بر ضد خود هم اقرار می کنند.

- رفاه طلبی و دنیا خواهی ، عامل بی اعتنایی به دعوت های انبیاست .

- جن و انس هر دو مکلف به پذیرش دعوت انبیا< ند و رسولان برای هر نژاد آمده اند.

- علاقه به دنیا ، انسان را به کفر می کشاند.

ذَلِكَ أَنْ لَمْ يَكُنْ رَبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرَى بِظُلْمٍ وَأَهْلُهَا غَافِلُونَ (١٣١)

131- (the apostles were sent) Thus, for Thy Lord would not destroy for their wrong-doing men's habitations whilst their occupants were unwarned.

131* این فرستادن پیامبران و بیم دادن ایشان برای آن است که پروردگار تو به ستم هلاک کننده مردم شهر ها در حالی که بی خبر و نا آگاه باشند نیست.

131- (the apostles were sent) Thus, for Thy Lord would not destroy for their wrong-doing men's habitations whilst their occupants were unwarned.

سنت خداوند آن است که راه حق را با فرستادن انبیا و هشدارهای مختلف به مردم نشان می دهد و حقایق را بیان کرده، اتمام حجت می کند. در آن صورت اگر بی اعتنایی کردند، کیفر می دهد. این قانون و سنت کلی در آیات متعددی مطرح شده است، از جمله: "و ما اهلکنا من قریة الاّ لها منذرون" ما هیچ قریه ای را هلاک نکردیم مگر آن که مردم آنجا بیم دهندگانی داشتند. "و ما کنّا معذّبین حتّی نبعث رسولاَ" ما تا پیامبری نفرستادیم، عذاب نمی کنیم.

کیفر های الهی ، بخاطر مقام ربوبیت اوست

- عقاب بدون بیان و هشدار ، ظلم و قبیح است .