آیات 73 تا 79 سوره مبارکه توبه
*تفسير آيات بر طبق تفسير نور جناب حجه الاسلام قرائتي (گزيده نكات
و پيامهاي
آيات كلام الله مجيد)*
يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنَافِقِينَ وَاغْلُظْ عَلَيْهِمْ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ (٧٣)
73. O Prophet! strive hard against the unbelievers and the Hypocrites, and be firm against them. their abode is Hell,- an evil refuge indeed.
73* ای پیامبر ، با کافران و منافقان جهاد کن و بر آنان سخت گیر و درشتی نما ، و جای آنها دوزخ است و بد بازگشتگاهی است.
73. Prophète, lutte contre les mécréants et les hypocrites, et sois rude avec eux; l'Enfer sera leur refuge, et quelle mauvaise destination!
تا منافقان دست به جنگ نزده و توطئه نکرده اند و مثل کافر حربی نشده اند، جهاد با آنان تنها با زبان است.
-پیامبر (ص) پیش از آیه 73 ، با منافقان رفتاری کریمانه داشت ، اما پس از نزول این آیه ، برخورد شدت یافت .
با آنکه پیامبر ، سرچشمه رحمت است ، ولی به خاطر کفر و نفاق دشمنان ، مامور به خشونت می شود.
-رهبر مسلمین در برابر استکبار باید قاطع باشد.
-اسلام ، آیین جهاد و مبارزه با کفر و نفاق است.
-هم با دشمنان آشکار خارجی مبارزه کنید هم با دشمنان پنهان داخلی
-جهاد باید مطابق فرمان و نظر رهبر مسلمین باشد.
-در نظام اسلامی ، فرمانده کل قوا ، رهبری است .
-جهاد با کفار و منافقان ،جزای دنیوی آنان است و کیفر اخروی شان جهنم است.
يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ مَا قَالُوا وَلَقَدْ قَالُوا كَلِمَةَ الْكُفْرِ وَكَفَرُوا بَعْدَ إِسْلامِهِمْ وَهَمُّوا بِمَا لَمْ يَنَالُوا وَمَا نَقَمُوا إِلا أَنْ أَغْنَاهُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ مِنْ فَضْلِهِ فَإِنْ يَتُوبُوا يَكُ خَيْرًا لَهُمْ وَإِنْ يَتَوَلَّوْا يُعَذِّبْهُمُ اللَّهُ عَذَابًا أَلِيمًا فِي الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ وَمَا لَهُمْ فِي الأرْضِ مِنْ وَلِيٍّ وَلا نَصِيرٍ (٧٤)
74. They swear by Allah that They said nothing (evil), but indeed They uttered blasphemy, and They did it after accepting Islam; and They Meditated a plot which They were unable to carry out: This revenge of theirs was (their) only return for the bounty with which Allah and His Messenger had enriched them! if They repent, it will be best for them; but if They turn back (to their evil ways), Allah will punish them with a grievous penalty In This life and In the Hereafter: They shall have none on earth to protect or help them.
74* به خدا سوگند می خورند که " ناسزا" نگفته اند و هر آینه سخن کفر را گفته اند و پس از اسلام آوردنشان کافر شدند ، و آهنگ چیزی کردند که بدان نرسیدند – کشتن رسول خدا (ص) در عقبه – و " از پیامبر و مومنان " کینه نداشتند مگر از آن رو که خدای و پیامبرش آنان را از فزون بخشی خود بی نیاز و توانگر ساختند . پس اگر توبه کنند برایشان بهتر است و اگر روی بگردانند و پشت کنند خدای آنها را در این جهان و آن جهان عذاب خواهد کرد عذابی دردناک، و آنان را در زمین هیچ سرپرست و یاوری نباشد .
74. ils jurent par Allah qu'ils n'ont pas dit (ce qu'ils ont proféré), alors qu'en vérité ils ont dit la parole de la mécréance et ils ont rejeté la foi après avoir été musulmans. ils ont projeté ce qu'ils n'ont pu accomplir. mais ils n'ont pas de reproche à faire Si ce n'est qu'Allah - Ainsi que son Messager - les a enrichis par Sa grâce. s'ils se repentaient, ce serait mieux pour eux. et s'ils tournent le dos, Allah les châtiera d'un douloureux châtiment, ici-bas et dans l'au-delà; et ils n'auront sur terre ni allié ni secoureur.
در آیه 66 از قول پیامبر به منافقان چنین آمده بود ( کفرتم بعد ایمانکم ) . در آیه 74 خداوند می فرماید : ( کفروا بعد اسلامهم ) . پیامبر (ص) تعبیر ایمان داشت و خداوند تعبیر اسلام زیرا پیامبر طبق ظاهر ، آنان را مومن می دانست اما خداوند آگاه از اسرار ، آنان را مسلمان می داند ، نه مومن.
-آیه شامل همه توطئه هایی می شود که منافقان بر ضد پیامبر و اسلام داشتند ، ولی اغلب تفاسیر شیعه و سنی به توطئه « لیله العقبه » اشاره کرده اند که منافقان برای کشتن پیامبر در گردنه ای کمین کردند تا شتر پیامبر را رم دهند اما توطئه آنها کشف شد و به مقصود خود نرسیدند.
-نقل شده است : هنگامی سخنرانی پیامبر (ص) در تبوک ، منافقی به نام حلاس گفت : اگر پیامبر راست بگوید ، ما از الاغ بدتریم . یکی از اصحال (عامربن قیس) این جسارت رابه پیامبر خبر داد . رسول خدا (ص) احضارش کرد . او انکار می کرد و عامر میگفت که دروغ می گوید ، چنین گفته است و به دستور پیامبر ، هر دو نزدیک منبر سوگند یاد کردند . عامر از خدا خواست که آیه ای نازل شود و منافق را رسوا کند ، این آیه نازل شد ( و لقد قالوا کلمه الکفر )
لازمه نفاق ، دروغگویی سوگند دروغ است .
-سنت خداوند ، بر افشای منافقان است.
-منافقان ناسپاسند ، در سایه اسلام به جایی رسیده اند اما دست از عیب جویی و بدگویی برنمی دارند.
-آوردن نام رسول الله در کنار نام خدا و نسبت دادن کاری به هر دو، شرک نیست.
-سرچشمه فضل ، تنها خداست
-اسلام ، علاوه بر تربیت فکری و اخلاقی مردم ، وضع مادی زندگی ها را هم بهتر کرد.
-منافقان در دنیا نیز عذاب می شوند ، چون نظام علل و اسباب جهان بر پایه صدق است و از جو ، هرگز گندم نمی روید.
-عذاب منافقان در دنیا، بی پناهی ، سرگردانی و وحشت درونی است که همواره مضطربند.
-راه توبه ، حتی برای منافقانی که نقشه قتل پیامبر را کشیده اند باز است .
-منافقان ، سرانجام بی یاورند ، تشکیلات فرو می ریزد ، منزوی و تحقیر می شوند، نه از حمایت مردم برخوردارند ، نه حکومت ها
وَمِنْهُمْ مَنْ عَاهَدَ اللَّهَ لَئِنْ آتَانَا مِنْ فَضْلِهِ لَنَصَّدَّقَنَّ وَلَنَكُونَنَّ مِنَ الصَّالِحِينَ (٧٥)
75. amongst them are men who made a Covenant with Allah, that if He bestowed on them of His bounty, They would give (largely) In charity, and be truly amongst those who are Righteous.
75* و از آنان هستند که با خدای پیان بستند که اگر ما را از فزونی و بخشش خود بدهد هر آینه صدقه – زکات – دهیم و از نیکان و شایستگاه باشیم.
75. et Parmi eux il en est qui avaient pris l'engagement envers Allah: ‹S'Il nous donne de Sa grâce, nous payerons, Certes, la Zakat, et serons du nombre des gens de bien›.
فَلَمَّا آتَاهُمْ مِنْ فَضْلِهِ بَخِلُوا بِهِ وَتَوَلَّوْا وَهُمْ مُعْرِضُونَ (٧٦)
76. but when He did bestow of His bounty, They became covetous, and turned back (from their covenant), averse (from its fulfilment).
76* پس چون از فزون بخشی خویش بدیشان داد به آن بخل ورزیدند ، و " به پیمان " پشت کرده روی بگردانیدند .
76. Mais, Lorsqu'Il leur donna de Sa grâce, ils s'en montrèrent avares et tournèrent le dos en faisant volte-face.
ثعلبه بن حاطب ، مسلمانی از مدینه ، فقیر بود . از پیامبر درخواست کرد تا دعا کند خداوند او را ثروتمند کند . حضرت فرمود : مال اندکی که شکرش را ادا کنی بهتر از مال زیادی است که از عهده شکرش برنیایی . ثعلبه گفت : اگر خدا عطا کند، همه حقوق واجب آن را خواهم داد . به دعای آن حضرت ، ثروتش افزون شد ، تا آنجا که دیگر نتوانست در نماز جمعه و جماعت شرکت کند . وقتی مامور گرفتن زکات نزد او رفت ، گفت : ما مسلمان شدیم که جزیه ندهیم . فخر رازی می گوید : ثعلبه از کار خود پشیمان شد و زکات خود را نزد پیامبر آورد ولی حضرت نپذیرفت.
-شبیه این آیه در عمل نکردن به پیمان با خدا ، آیه 190 اعراف است که زن و شوهری عهد کردند اگر خداوند فرزند شاسته ای به آنان دهند ، شاکر باشند ، اما چون صاحب فرزند شدند ، برای خدا شریک قائل شده و پیمان را از یاد بردند .
انسان ، ناسپاس و عهد شکن است.
-اگر لیاقت و ظرفیت نباشد ، نعمت های الهی برای انسان نقمت می شود . مالی ارزشمند است که عامل سقوط انسان نگردد .
-به پیمان و قول های افراد در حالت فقر و اضطرار ، چندان اعتمادی نیست .
-انسان نمی داند صلاح و خیرش در چیست . گاهی با اصرار ، چیزی را می خواهد که به زیان اوست . باید به داده های خدا قانع بود.
-دلبستگی به دنیا ، انسان را بد فرجام می کند . کسی که از ادای زکات و صدقات ، بخل ورزد کم کم از دین روی گردان می شود.
فَأَعْقَبَهُمْ نِفَاقًا فِي قُلُوبِهِمْ إِلَى يَوْمِ يَلْقَوْنَهُ بِمَا أَخْلَفُوا اللَّهَ مَا وَعَدُوهُ وَبِمَا كَانُوا يَكْذِبُونَ (٧٧)
77. so He hath put As a consequence hypocrisy into their hearts, (to last) till the Day, whereon They shall meet him: because They broke their Covenant with Allah, and because They lied (again and again).
77* پس در دلهای آنان تا روزی که به دیدار او رسند – مرگ یا رستاخیز – دورویی از پی در آورد از آن رو که با خدای در آنچه پیمان بسته بودند خلاف کردند و بدان سبب که دروغ می گفتند .
77. il a donc suscité l'hypocrisie dans leurs coeurs, et cela jusqu'au Jour où ils le rencontreront, pour avoir violé ce qu'ils avaient promis à Allah et pour avoir menti.
پیمان شکنی و دروغ ، در انسان روحیه نفاق می آورد . گناه ، گناه می آورد
-نفاق ، درجاتی دارد ، نفاق زبانی ، رفتاری و نفاق قلبی
-نفاق گاهی موقت است ، گاهی همیشگی
-سرچشمه بدبختی ها انسان ، خود اوست .
أَلَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ سِرَّهُمْ وَنَجْوَاهُمْ وَأَنَّ اللَّهَ عَلامُ الْغُيُوبِ (٧٨)
78. know They not that Allah doth know their secret (thoughts) and their secret counsels, and that Allah knoweth well all things unseen?
78* آیا ندانستند که خدا پنهانشان و راز گفتنشان را می داند و خداوند دانای همه نهانها و ناپیداهاست ؟!
78. ne savent-ils pas qu'Allah connaît leur secret et leurs conversations confidentielles et qu'Allah connaît parfaitement les (choses) inconnaissables.
شاید مراد از « سر» ، کفر باطنی منافقان باشد و مراد از « نجوی » ، توطئه گروهی آنان و مقصود از « غیوب » ، اهداف و نیت هایشان باشد.
الَّذِينَ يَلْمِزُونَ الْمُطَّوِّعِينَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فِي الصَّدَقَاتِ وَالَّذِينَ لا يَجِدُونَ إِلا جُهْدَهُمْ فَيَسْخَرُونَ مِنْهُمْ سَخِرَ اللَّهُ مِنْهُمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ (٧٩)
79. those who slander such of the believers As give themselves freely to (deeds of) charity, As well As such As can find nothing to give except the Fruits of their labour,- and throw ridicule on them,- Allah will throw back their ridicule on them: and They shall have a grievous penalty.
79* کسانی که درباره صدقه ها بخشندگان بدلخواه از مومنان را عیب و خرده می گیرند و کسانی را که جز به اندازه توان و تلاش خویش بیشتر نیابند " که ببخشند " مسخره می کنند خداوند هم آنان را مسخره خواهد کرد – تمسخرشان را کیفر می دهد – و آنان را عذابی است دردناک.
79. Ceux-là qui dirigent leurs calomnies contre les croyants qui font des aumٍnes volontaires et contre ceux qui ne trouvent que leurs faibles moyens (à offrir), et ils se moquent alors d'eux. qu'Allah les raille. et ils auront un châtiment douloureux.
رسول خدا (ص) از مردم تقاضای کمک به جبهه کرد . توانگران کمک های شایانی کردند و ناتوانان کمک اندک داشتند . منافقان ، کمک توانگران را ریایی دانستند و کمک بی بضاعت ها را مسخره کردند . از جمله ابو عقیل انصاری با اضافه کاری ، مقداری خرما برای کمک به جبهه نزد پیامبر آورد ، منافقان او را نیز مسخره کردند.
-مال داشتن ، شرط انفاق نیست ، اخلاص و ایمان و سخاوت باید باشد ، ثعلبه با آن همه ثروت ، حق واجب الهی را نپرداخت و ابو عقیل ، کارگری ساده بود که با اخلاص ، چند عدد خرما را برای جبهه اسلام کمک کرد.
خلف وعده با خدا و بخل نسبت به محرومان، انسان را بدعاقبت می کند.
-اگر انسان بداند که خداوند از آشکار و پنهان او آگاه است ، تقوایش زیاد شده ، نفاقش از بین می رود.
-تضعیف روحیه کمک کنندگان به جبهه ، حرام و کاری منافقانه است.
-در دید منافقان ، مقدار مال مهم است ، نه انگیزه ها و خصلت ها، لذا انفاق اندک را بر فقیران مومن ، خرده میگیرند.
-کیفر باید متناسب با عملکرد باشد .
-مسوولیت هرکس به اندازه توان اوست .
- به وظیفه خود عمل کنید و از استهزاء دشمن نهراسید.

لو انزلنا هذاالقرآن على جبل لرايته خاشعا متصدعا من خشيه الله و تلك الامثال نضربها للناس لعلهم يتفكرون