آيات يك تا 7 سوره مباركه سبأ
سيماي سوره مباركه سبأ
اين سوره در مكه نازل شده و پنجاه آيه دارد. به مناسبت سرگذشت قوم سبأ كه در اين سوره بيان شده، «سبأ» نام گرفته و همانند ديگر سوره هاي مكي، بيشتر مباحث آن در مورد مسائل اعتقادي و خصوصاً مبدأ و معاد است.
البته در ضمن داستان حضرت سليمان(ع) و برخورد او با قوم سبأ، به گوشه اي از معنت هاي الهي و سرنوشت شاكران و كافران اشاره شده است.
ü گزيده اي پيامهاي اين گلبرگ
* چگونگي حمد خدا را از خدا بياموزيم.
* ستايش ها بايد در برابر كمال قدرت و مالكيت و آگاهي و حكمت باشد.
* در دنيا غير خداوند نيز ستايش مي شود، ولي در آخرت ستايش مخصوص اوست.
* شتايش او در حصار زمان و شرايط خاصي نيست.
* مالكيت الهي، هم گسترده است، هم حكيمانه و آگاهانه.
* گردش نظام هستي در دنيا و آخرت، براساس حكمت الهي است.
* خداوند، تنها مالك هستي نيست، بلكه به تمام جزئيات آن نيز آگاهي دارد.
* در نظام آفرينش، اشيا در رفت و آمد و حركت اند.
* نشانه رحمت او نزول باران است و نشانه غفران او پوشاندن اعمال زشت انسان است.
* با آن كه خداوند همه چيز را مي داند ولي كسي را رسوا نمي كند.
* نقل كلمات كفر آميز براي نقد و ابطال آن مانعي ندارد.
* با طرح نظريات مختلف و رد آنها، مؤمنان را بيمه كنيد.
* منكران معاد فقط ادعا مي كنند و بر انكار آن دليلي ندارند.
* پاسخ مطالب كفرآميز بايد محكم باشد.
* احاطه علمي خداوند بر همه چيز پشتوانه تحقق قيامت است.
* زمان وقوع قيامت از امور غيبي است.
* دادگاه رستاخيز، براساس علم بي پايان الهي است.
* كوچكي و بزرگي اشيا در علم خدا اثر ندارد. (چنان كه ديدن يك ميخ كوچك يا برج بلند براي چشم يكسان است و اين گونه كه نگاه به برج فشار اضافه اي به چشم وارد مي كند، علم خداوند به اشياي كوچك و بزرگ نيز براي او يكسان است).
* رستاخيز براي دريافت پاداش هاست.
* كسي مي تواند پاداش و كيفر واقعي را بدهد كه از همه چيز آگاه باشد.
* رحمت خدا بر غضبش مقدم است.
* جز ايمان و عمل صالح، راهي براي دريافت پاداش نيست.
* بخشودگي، مقدمه دريافت نعمت هاست.
* رزق اخروي بسيار وسيع و بزرگ و كريمانه است.
* پاداش هاي الهي، هم معنوي است و هم مادي.
* دشمنان به شدت در تلاشند، شما هم غافل نباشيد.
* سركشي انسان تا آنجاست كه مي خواهد آيات الهي را خنثي و مانع كارائي و تأثير آن شود.
* پاداش مؤمنان نيكوكار از خداست، ولي كيفر بدكاران نتيجه عمل خود آنهاست.
* تهديد و تشويق بايد در كنار هم باشد.
* علم به انسان ديد و بينش مي دهد.
* در نقل تاريخ گذشته، عملكرد همه گروه ها را بيان كنيم، چه مؤمنان و چه كافران.
* دانشمندان، علم خود را از خدا بدانند.
* نشانه علم واقعي دريافتن حقانيت قرآن و پذيرفتن آن است. بدون علم و معرفت، حق شناسي ممكن نيست.
* عالم حقيقي، آن چه را از سوي خدا نازل شده مي پذيرد.
* نزول وحي، از شئون ربوبيت خداوند است.
* ميزان حق، وحي و قرآن است.
* راه انبيا راه عزت و شرف است.
* راه الهي شكست ناپذير و سعي مخالفان بيهوده است.
* قدرتمندان دنيا معمولاً محبوب نيستند ولي خداوند قدرتمند محبوب و مورد ستايش است.
* كفار، بر ضد دين و مقدسات تبليغ مي كنند ولي جز تحقير و تمسخر، هيچ برهاني ندارند.
* كفار، مانع گرايش مردم به دين هستند و هميشه خود را راهنما و جلودار توده ها مي دانند.
* كفار، شخصيت ها و مقدسات ديني را تحقير مي كنند تا زمينه دور شدن مردم را فراهم كنند.
* كفار براي كشاندن مردم به انكار عقايد ديني، از ويژگي غير حسي بودن مفاهيم ديني استفاده مي كنند.
ü گزيده اي از نكات اين گلبرگ
* در قرآن پنج سوره با جمله "الحمد لله" شروع مي شود.
اين آيه(1) مالكيت مطلق و بي قيد و شرط خداوند را بيان مي كند، "له ما في السموات" و آيه بعد علم مطلق الهي را "يعلم ما يلج في الارض" تا در آيه سوم به منكران معاد بگويد: ما مي توانيم قيامت را براي كيفر و پاداش برقرار كنيم.
فخر رازي مي گويد: علمي كه به عمل متصل باشد حكمت است و به كسي كه عواقب و اسرار امور را بداند خبير مي گويند.
* پس از ذكر كليات، بيان نمونه ها لازم است. بعد از كلمه خبير كه كلي بود، خداوند نمونه هاي علم خود را نقل مي كند، "و هو الحكيم الخبير يعلم ما يلج..." مصداق "يلج في الارض"، ورود دانه در خاك و مصداق "يخرج منها"، خروج گياه از خاك و مصداق "ينزل من السماء"، نزول باران از آسمان و مصداق "ما يعرج فيها"، پرواز پرندگان در آسمان.
در تمام قرآن، چهل و نه مرتبه "غفور" و "رحيم" با هم بيان شده كه در تمام موارد اول "غفور" آمده بعد "رحيم" مگر در اين آيه؛ شايد به خاطر آن كه در همه موارد نظر به عملكرد انسان هاست كه بايد اول بخشيده شوند و سپس رحمت الهي را دريافت كنند ولي در اين آيه(2)، اصل توجه به علم و لطف و رحيمت الهي است و مغفرت نسبت به عملكرد انسان به طور ضمني در كلمه "يعرج" مطرح است "الرّحيم الغفور".
* رزق كريم، رزقي است كه با وسعت و كرامت و عزت همراه باشد، نه با منت و ترحم.
* دشمناني كه مقدسات را هدف قرار مي دهند، "آياتنا" و هدفشان به عجز كشاندن و شكست اهداف الهي است؛ خداوند آنان را عذاب مي دهد، عذابش از رجز است و عذابي دردناك است.
لو انزلنا هذاالقرآن على جبل لرايته خاشعا متصدعا من خشيه الله و تلك الامثال نضربها للناس لعلهم يتفكرون