گلبرگی از باغ زیبای قرآن

گلبرگ پانصد و بيستم وَكَمْ أَهْلَكْنَا قَبْلَهُمْ مِنْ قَرْنٍ هُمْ أَشَدُّ مِنْهُمْ بَطْشًا فَنَقَّبُوا فِي الْبِلادِ هَلْ مِنْ مَحِيصٍ (٣٦)إِنَّ فِي ذَلِكَ لَذِكْرَى لِمَنْ كَانَ لَهُ قَلْبٌ أَوْ أَلْقَى السَّمْعَ وَهُوَ شَهِيدٌ (٣٧)وَلَقَدْ خَلَقْنَا السَّمَاوَاتِ وَالأرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ وَمَا مَسَّنَا مِنْ لُغُوبٍ (٣٨)فَاصْبِرْ عَلَى مَا يَقُولُونَ وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ الْغُرُوبِ (٣٩)وَمِنَ اللَّيْلِ فَسَبِّحْهُ وَأَدْبَارَ السُّجُودِ (٤٠)وَاسْتَمِعْ يَوْمَ يُنَادِ الْمُنَادِ مِنْ مَكَانٍ قَرِيبٍ (٤١)يَوْمَ يَسْمَعُونَ الصَّيْحَةَ بِالْحَقِّ ذَلِكَ يَوْمُ الْخُرُوجِ (٤٢)إِنَّا نَحْنُ نُحْيِي وَنُمِيتُ وَإِلَيْنَا الْمَصِيرُ (٤٣)يَوْمَ تَشَقَّقُ الأرْضُ عَنْهُمْ سِرَاعًا ذَلِكَ حَشْرٌ عَلَيْنَا يَسِيرٌ (٤٤)نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَا يَقُولُونَ وَمَا أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِجَبَّارٍ فَذَكِّرْ بِالْقُرْآنِ مَنْ يَخَافُ وَعِيدِ (٤٥) بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ وَالذَّارِيَاتِ ذَرْوًا (١)فَالْحَامِلاتِ وِقْرًا (٢)فَالْجَارِيَاتِ يُسْرًا (٣)فَالْمُقَسِّمَاتِ أَمْرًا (٤)إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَصَادِقٌ (٥)وَإِنَّ الدِّينَ لَوَاقِعٌ (٦) 36. but How many generations before them did we destroy (for their sins),- stronger In power than they? then did They wander through the land: was there any place of escape (for them)? 37. Verily In This is a Message for any that has a heart and understanding or who gives ear and earnestly witnesses (the truth). 38. we created the heavens and the earth and all between them In six days, nor did any sense of weariness touch us. 39. bear, then, with patience, all that They say, and celebrate the praises of Thy Lord, before the rising of the sun and before (its) setting. 40. and during part of the night, (also,) celebrate His praises, and (so likewise) after the postures of adoration. 41. and listen for the Day when the Caller will call out from a place quiet near,- 42. the Day when They will Hear a (mighty) Blast In (very) truth: that will be the Day of Resurrection. 43. Verily it is we who give life and death; and to us is the final Goal- 44. the Day when the earth will be rent asunder, from (men) hurrying out: that will be a gathering together,- Quite easy for us. 45. we know best what They say; and Thou art not one to overawe them by force. so admonish with the Qur'an such As fear My Warning! In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful. 1. by the (Winds) that scatter broadcast; 2. and those that lift and bear away heavy weights; 3. and those that flow with ease and gentleness; 4. and those that distribute and apportion by Command;- 5. Verily that which ye are promised is true; 6. and Verily Judgment and justice must indeed come to pass. 36- و چه بسيار مردماني را پيش از آنها نابود كرديم كه از اينها – اين كافران – زورمند تر بودند، پس در شهرها گردش و كاوش كردند ، آيا آنان را هيچ پناه و گريزگاهي هست – از عذاب و هلاك و مرگ-؟ 37- هر آينه در اين سخن كه گفته شد ياد كردي است براي آن كه او را دل باشد – عقل بيدار دارد و غافل نباشد – يا گوش فرا دارد و گواه باشد . 38- و هر آينه آسمانها و زمين و آنچه را ميان آنهاست در شش روز – شش دوران- آفريديم ، و هيچ رنج و ماندگي به ما نرسيد. 39- پس بر آنچه مي گويند شكيبا باش و پيش از بر آمدن آفتاب – يعني نماز بامداد- و پيش از فرو شدن آن – نماز پشين (ظهر) و نماز ديگر (عصر) – پروردگارت را همراه با سپاس و ستايش به پاكي ياد كن  40- و در پاسي از شب – نماز شام (مغرب) و نماز خفتن (عشاء) - ، و از پس سجده ها – يعني پس از هر نماز يا در تعقيبات و نوافل – او را تسبيح بگوي . 41-و گوش فرا دار – منتظرباش- روزي را كه آواز دهنده – اسرافيل- از جايي نزديك آواز دهد . 42- روزي كه آن بانگ – دميدن دوم- را بحق بشنوند ، آن است روز بيرون شدن از گور . 43- همانا ما زنده ميكنيم و مي ميرانيم و بازگشت به سوي ماست . 44- روزي كه زمين از آنان بشكافد شتابنده باشند – شتابان بيرون آيند- اين برانگيختني است كه بر ما آسان است. 45- ما بدانچه مي گويند داناتريم، و تو بر آنها گماشته اي چيره نيستي ، پس آن را كه از وعده عذاب من مي ترسد بدين قرآن پند ده. به نام خداوند بخشنده مهربان 1-سوگند به بادهاي دمنده كه پراكنده مي كنند – ابرو خاك را- پراكندني 2- و سوگند به ابرهاي بار دار –به باران- 3- و سوگند به كشتيها كه به آساني روانند . 4- و سوگند به بخش كنندگان كار – فرشتگاني كه تقسيم كننده كارهاي مربوط به خود اند –  5- كه هر آينه آنچه وعده داده مي شويد راست است. 6-و همانا روز حساب و جزا – پاداش و كيفر – آمدني و بودني است .  
سيماي سوره ذاريات اين سوره شصت آيه دارد و در مكه نازل شده است . نام اين سوره از اولين آيه آن گرفته شده است :«والذاريات ذروا» و به معناي بادهاي تندي است كه اشيا را پراكنده مي كند. آغاز و پايان اين سوره با معاد است و مباحثي درباره ي توحيد و نشانه هاي خداوند در هستي ، داستان فرشتگاني كه مهمان حضرت ابراهيم (ع) شدند و به او بشارت فرزند دادند ، اخطار به قلع و قمع قوم لوط و اشاره اي به داستان برخي پيامبران ، همچون موسي و نوح و قوم عاد و ثمود ، بيشترين آيات اين سوره را در بر مي گيرد. قرآن با بيان تاريخ انبياي گذشته و سختي ها و مشكلات آنان در راه هدايت مردم ، پيامبر اسلام (ص) را به صبر و استقامت دعوت مي كند. ü    گزيده اي از نكات اين گلبرگ v      «قرن» يعني نزديك شدن دو چيز به يكديگر . به مردمي كه در يك زمان زندگي مي كنند، «قرن» گفته ميشود . سپس اين لفظ برخود زمان ، (صد يا سي سال) اطلاق شده است . v      «بطش» به معناي گرفتن چيزي با قدرت و گاه به معناي جنگ و ستيز آمده است. v      «نَقّبوا» از «نقب» به معناي ايجاد سوراخ يا شكاف در ديوار است و كلمه «منقبت» از همين ريشه ، به كمالاتي گويند كه در روح مردم نفوذ كند . مراد آيه آن است كه برخي اقوام گذشته ، با نفوذ در اقوام ديگر و شكافتن راه و پيشروي ، دست به كشور گشايي مي زدند. v      منظور از قلب، جسم صنوبري شكل نيست، بلكه مراد مركز ادراك انسان است . امام كاظم(ع) مي فرمايد : منظور از قلب ، عقل است . v      «القاي سمع» كنايه از گوش دادن و شنيدن به قصد فراگيري است و به عبارت ديگر ، مراد گوش جان است ،‌نه گوش سر. v      «شهيد» به معناي شاهد و حاضر است . يعني كسي كه در مجلس حاضر است و با دقت به سخنان گوش مي دهد . نه آنكه گوشش اينجاست و خودش جاي ديگر. v      كلمه «لغوب» به معني رنج و خستگي است كه در مورد قدرتهاي محدود بشري معنا دارد . اما در مورد خداوند كه قدرتش نامحدود است مفهومي ندارد . كسي كه قادر است آسمان و زمين را به آساني بيافريند ، آيا از آفرينش دوباره ما عاجز است ؟! v      مراد از كلمه «يوم» در آيه ، روز يا شبانه روز نيست ، بلكه مقصود شش مرحله و دوران ات ، زيرا روز به معناي متعارف بعد از پيدايش آسمان و زمين پيدا شده است. v      فخر رازي اين آيه را پاسخي به عقيده يهوديان مي داند كه مي گويند : خداوند ، آفرينش را روز يكشنبه آغاز كرد و جمعه به پايان رساند و شنبه به استراحت پرداخت! v      آفرينش خداوند ويژگي هايي دارد :-بديع و ابتكاري است . – هدفدار است – در حال تغيير و تحول و گسترش است. – با برنامه و اندازه گيري است . – هر چيز در حد خود كامل است . – تدريجي و مرحله به مرحله است . v      اسلام ، در شادي و غم ، به تسبيح خداوند فرمان داده است . v      پيامبر اكرم (ص) گاهي از سخنان ياوه مشركان ، سينه اش تنگ ميشد، لذا خداوند به او فرمان مي دهد كه (فاصبر علي ما يقولون) v      برخي از عقايد باطل و گفته هاي نارواي مشركين در قرآن نقل شده است از جمله : - آنان براي خداوند فرزندو شريك پذيرفته و بت ها را واسطه فيض و شفيع مي پنداشتند. – آنان درباره ي پيامبر اكرم (ص) كلمات ساحر ، كاهن ، شاعر ، دست پرورده و مجنون مي گفتند. لذا خداوند به شكيبايي فرمان داده و راه ايستادگي در برابر مخالفان را ، ذكر و ياد خدا شمرده است. v      در قرآن معمولا تسبيح همراه با حمد الهي آمده است كه شايد به اين نكته اشاره دارد كه انسان وقتي خود را ناقص و خدا را كامل مي بيند ، او را تسبيح مي كند و چون خداوند نقص او را به كمال تبديل مي كند ، حمد او را مي گويد. v      از هيجده مرتبه اي كه خدا فرمان صبر به پيامبر مي دهد ، چهار مرتبه صبر در برابر سخنان ياوه است . v      به گفته ابن عباس ، مراد از قبل از طلوع ، نماز صبح و قبل از غروب ، نماز ظهر و عصر است و مقصود از «من الليل» نماز مغرب و عشا و مراد از «ادبار السجود» نماز هاي نافله است . v      اوقات عبادت در اسلام بر اساس علائم طبيعي همچون ماه و خورشيد است كه در دسترس همگان است. v      در آيه 11 ، اصل خروج مردگان از قبر ها و در آيه 42 زمان خارج شدن بيان شده است. v      تعبير به «مكان قريب» ، اشاره به آن است كه اين صدا آن چنان در فضا پخش مي شود كه گويي بيخ گوش همه است و همه آن را به طور يكسان و از نزديك مي شنوند . آن روز بدون نياز به وسيله خاصي ، همه اهل محشر صداي منادي را در نزديك خود مي شنوند. v      مراد از «صيحه» در اين آيات ، صيحه نخستين نيست كه پايان اين جهان را اعلام مي دارد بلكه مراد صيحه دوم كه همان صيحه قيام و حشر مردم است مي باشد v      كلمه «جبار» هم به معناي جبران كننده است و يكي از صفات و نام هاي خداوند است ، و هم به معناي اجبار و سلطه بر ديگران از روي تجاوز است كه صفتي زشت و مورد نهي است . v      آغاز اين سوره با سوگند به قرآن و پايان آن با تذكر و توجه به قرآن اختصاص يافت . v      خداوند در اين آيات مي فرمايد : در قيامت شك نكنيد زيرا : - مرگ و حيات شما به دست ماست . – براي خروج شما از قبرها زمين را شكاف مي دهيم.- انسان هاي پراكنده را جمع مي كنيم. – اين كار هيچ سختي ندارد. v      «ذاريات» جمع «ذاريه» به معناي بادهاي شديد، از «ذرو» به معناي پاشيدن و پراكندن است .«وقر» به معناي بار سنگين و مراد از آن در اينجا ابرهاي پر باران مي باشد. «جاريات» به معناي كشتي ها يا نهرهاي روان است. v      بر اساس روايات ، مراد از «ذاريات»،‌بادها و مراد از «حاملات»،‌ابرها و مقصود از «جاريات» ، كشتي ها و منظور از «مقسمات» ، فرشتگاني هستند كه ارزاق را تقسيم مي كنند. v      «يسر» ضد «عسر» و به معناي آساني است مراد از ( فالجاريات يسرا) كشتي هايي است كه به آساني و آرامي حركت ميكنند. v      امام رضا(ع) فرمودند : مراد از «المقسمات امرا» ملائكه اي هستند كه ارزاق مردم را بين طلوع فجر تا طلوع خورشيد هر روز تقسيم ميكنند. v      حروف «انما» و «ان» ،‌حرف «لام» در كلمات «لصادق» و «لواقع» و جمله اسميه ،‌همه نشانه تاكيد هستند. v      كساني كه به وعده خود عمل نمي كنند يا عاجزند يا حيله گر و يا فراموش كار و ذات مقدس الهي از تمام اين عيب ها به دور است.   ü    گزيده اي  پيامهاي اين گلبرگ v      نابودي امت ها و تمدن هاي گذشته كه به خاطر كفر و شرك بوده ، چراغ راه آيندگان است. v      هلاك قدرتمندان متجاوز ، مايه ي تسلي و اميد اهل ايمان است. v      علم تاريخ و باستان شناسي ، بايد سبب شناخت سنت هاي الهي در تاريخ و راهيابي به پيامهاي الهي گردد. v      قدرت هاي مادي ، به هنگام قهر الهي بسيار ناچيزند. v      قدرت منهاي ايمان، زمينه ساز طغيان و تعرض به ديگران و كشور گشايي مي گردد. v      به هنگام قهر الهي ، همه راه هاي نجات حتي براي قدرتمند ترين افراد به بن بست مي رسد. v      كساني از تاريخ پند مي گيرند كه يا از درون مستعد باشند، يا از بيرون حق را بشنوند و بپذيرند. v      از حوادث تاريخي به سادگي نگذريم ، آنها را تحليل كنيم و درس بگيريم . v      شنيدن و گوش دادني اثر دارد كه با توجه به حضور قلب باشد v      آسمان را ساده ننگريم كه به تعبير قرآن ، داراي وسعت بسيار و طبقات متعدد است . v      در آفرينش تدريجي موجودات ، اسرار و حكمت هايي است ، وگرنه در قدرت بي نهايت خداوند ضعف و خستگي و خللي راه ندارد و او مي تواند با يك اراده و در يك لحظه همه چيز را خلق كند. v      براي قدرت مطلقه الهي ، خستگي مفهوم ندارد. v      مومن بايد خود را متصف به اوصاف الهي كند و در كارها خستگي ناپذير باشد. v      توجه به قدرت خداوند ، سبب صبر و استفامت در برابر ناملايمات مي گردد. v      ارشاد و هدايت و تبليغ و تعليم ، به صبر و پشتكار نياز دارد. v      عامل و پشتوانه صبر ، ياد خداست. v      تسبيح خداوند بايد همراه با ستايش او باشد . تنزيه او از عيب هاي كافي نيست ، حمد و ستايش نيز لازم است . v      ربوبيت خدا، انگيزه ستايش ما و ستايش ما، عامل رشد ماست. v      براي عبادت و دعا ، بعضي از زمان ها اولويت دارند. v      ياد قيامت و كيفر كفار ياوه سرا، به انسان صبر مي دهد. v      صيحه آسماني در آستانه قيامت ، امري قطعي و بجاست. v      معاد جسماني است و انسان ها از همين خاك سر بر خواهند آورد v      جز خداوند، هيچ كس قدرت زنده كردن و ميراندن ندارد. v      ياد اينكه بازگشت همه به سوي اوست ،توان انسان را در برابر مشكلات افزون مي كند. v      وظيفه پيامبر اسلام (ص) تبليغ دين است ،‌نه تحميل دين. v      محور تبليغات ديني بايد قرآن باشد ، زيرا بهترين وسيله تذكر است. v      معارف بلند، منطقي و فطري قران ، براي پذيرش مردم كافي است و نيازي به اجبار نيست. v      پند پذير كسي است كه از قيامت خوف داشته باشد . v      حقايق دين در نهاد انسان نهفته است ، تنها ياد آوري لازم است. v      سوگند به پديده هاي طبيعي همچون ابر و باد و باران ،‌توجه اسلام را به كشف قوانين هستي و تدبير حاكم بر آنها در جهت خدا شناسي نشان مي دهد. v      خداوند امور انسان را از طريق فرشتگان به انجام مي رساند. v      وعده معاد و سرانجام جهان ، مستمر و پي در پي بوده است.