گلبرگی از باغ زیبای قرآن

گلبرگ پانصد و پنجاه ام

لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِيهِمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الآخِرَ وَمَنْ يَتَوَلَّ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ (٦) عَسَى اللَّهُ أَنْ يَجْعَلَ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَ الَّذِينَ عَادَيْتُمْ مِنْهُمْ مَوَدَّةً وَاللَّهُ قَدِيرٌ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ (٧) لا يَنْهَاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقَاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَلَمْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ (٨) إِنَّمَا يَنْهَاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ قَاتَلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَأَخْرَجُوكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ وَظَاهَرُوا عَلَى إِخْرَاجِكُمْ أَنْ تَوَلَّوْهُمْ وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ فَأُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ (٩) يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا جَاءَكُمُ الْمُؤْمِنَاتُ مُهَاجِرَاتٍ فَامْتَحِنُوهُنَّ اللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمَانِهِنَّ فَإِنْ عَلِمْتُمُوهُنَّ مُؤْمِنَاتٍ فَلا تَرْجِعُوهُنَّ إِلَى الْكُفَّارِ لا هُنَّ حِلٌّ لَهُمْ وَلا هُمْ يَحِلُّونَ لَهُنَّ وَآتُوهُمْ مَا أَنْفَقُوا وَلا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ إِذَا آتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ وَلا تُمْسِكُوا بِعِصَمِ الْكَوَافِرِ وَاسْأَلُوا مَا أَنْفَقْتُمْ وَلْيَسْأَلُوا مَا أَنْفَقُوا ذَلِكُمْ حُكْمُ اللَّهِ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ (١٠) وَإِنْ فَاتَكُمْ شَيْءٌ مِنْ أَزْوَاجِكُمْ إِلَى الْكُفَّارِ فَعَاقَبْتُمْ فَآتُوا الَّذِينَ ذَهَبَتْ أَزْوَاجُهُمْ مِثْلَ مَا أَنْفَقُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي أَنْتُمْ بِهِ مُؤْمِنُونَ (١١)

5. "Our Lord! make us not a (test and) trial for the Unbelievers, but forgive us, Our Lord! for Thou art the Exalted In Might, the Wise."

6. there was indeed In them an excellent example for you to follow,- for those whose hope is In Allah and In the Last Day. but if any turn away, truly Allah is free of all wants, worthy of all praise.

7. it may be that Allah will grant love (and friendship) between you and those whom ye (now) hold As enemies. for Allah has power (over all things); and Allah is Oft-forgiving, Most Merciful.

8. Allah forbids you not, with regard to those who Fight you not for (your) Faith nor drive you out of your homes, from dealing kindly and justly with them: for Allah loveth those who are just.

9. Allah only forbids you, with regard to those who Fight you for (your) Faith, and drive you out of your homes, and support (others) In driving you out, from turning to them (for friendship and protection). it is such As turn to them (in these circumstances), that do wrong.

10. O ye who believe! when there come to you believing women refugees, examine (and test) them: Allah knows best As to their faith: if ye ascertain that They are believers, then send them not back to the Unbelievers. They are not lawful (wives) for the Unbelievers, nor are the (Unbelievers) lawful (husbands) for them. but pay the unbelievers what They have spent (on their dower), and there will be no blame on you if ye marry them on payment of their dower to them. but hold not to the guardianship of unbelieving women: ask for what ye have spent on their dowers, and let the (Unbelievers) ask for what They have spent (on the dowers of women who come over to you). such is the command of Allah. He judges (with justice) between you. and Allah is full of knowledge and wisdom.

11. and if any of your wives deserts you to the Unbelievers, and ye have an accession (by the coming over of a woman from the other side), then pay to those whose wives have deserted the equivalent of what They had spent (on their dower). and fear Allah, In whom ye believe.

6* همانا برای شما در روش آنان، (ابراهیم و یارانش) سرمشق خوبی است برای کسی که به خدا و روز واپسین امید دارد و هر کسی روی برتابد، خداوند بی نیاز و ستوده است. 7* امید است که خدا میان شما و کسانی که با آنان دشمنی داشتید، (به واسطه اسلام آوردن آنان در فتح مکه) دوستی برقرار کند و خداوند توانا است و خداوند بخشنده مهربان است. 8* خداوند شما را از نیکی و عدل نسبت به کسانی که با شما به خاطر دین جنگ نکرده و شما را از خانه هایتان بیرون ننموده اند منع نمی کند. همانا خداوند عدالت پیشگان را دوست دارد. 9* جز این نیست که خداوند شما را از دوستی ورزیدن با کسانی نهی می کند که به خاطر دین با شما جنگیده و شما را از سرزمین خود بیرون رانده اند و یا در اخراج شما همدستی کرده اند و هر کس با آنان دوستی ورزد، پس اینان همان ستمکارانند. 10* ای کسانی که ایمان آورده اید هرگاه زنان مؤمن (از شوهر کافر جدا شده) هجرت کنان نزد شما آمدند آنان را (از نظر ایمان) آزمایش کنید و خداوند به ایمان آنان آگاه تر است. پس اگر آنان را مؤمن تشخیص دادید، به سوی کفار بازنگردانید، نه اینان برای آنان حلالند و نه آنان برای اینان حلال و آنچه را که شوهران کافر برای این زنان پرداخت کرده اند (از قبیل مهریه) به آنان بپردازید و بر شما گناهی نیست که با اینان ازدواج کنید به شرط آن که مهریه آنان را بپردازید و همسران کافره را به همسری نگاه ندارید و آنچه از برای آنان پرداخت کرده اید از کفار بگیرید همان گونه (اگر زن، مسلمان شده و به شما ملحق می شد،) هزینه هایی را که شوهران کافر پرداخت کرده بودند باید از شما درخواست نمایند. این حکم الهی است که خداوند میان شما مقرر داشته و خداوند آگاه حکیم است. 11* و اگر از همسرانی که به سوی کفار رفته اند، چیزی از شما فوت شد (و شما نتوانستید مال و مهریه ای که پرداخت کرده اید، از کفار دریافت کنید) پس آنان را تعقیب کرده و به چیزی رسیدید، به آنان که همسرانشان رفته اند معادل آنچه خرج کرده اند بپردازید و از خدایی که به او ایمان دارید پروا کنید.

5. Seigneur, ne fais pas de nous [un sujet] de tentation pour ceux qui ont mécru; et pardonne-nous, Seigneur, car C'est Toi le Puissant, le Sage›

6. vous avez certes eu en eux un bel exemple [à suivre], pour celui qui espère en Allah et en le Jour dernier: mais quiconque se détourne... alors Allah se suffit à lui-même et est digne de louange.

7. il se peut qu'Allah établisse de l'amitié entre vous et ceux d'entre eux dont vous avez été les ennemis. et Allah est Omnipotent et Allah est Pardonneur et Très Miséricordieux.

8. Allah ne vous défend pas d'être bienfaisants et équitables envers ceux qui ne vous ont pas combattus pour la religion et ne vous ont pas chassés de vos demeures. car Allah aime les équitables.

9. Allah vous défend seulement de prendre pour alliés ceux qui vous ont combattus pour la religion, chassés de vos demeures et ont aidé à votre expulsion. et ceux qui les prennent pour alliés sont les injustes.

10. ش vous qui avez cru! quand les croyantes viennent à vous en émigrées, éprouvez-les; Allah connaît mieux leur foi; Si vous constatez qu'elles sont croyantes, ne les renvoyez pas aux mécréants. elles ne sont pas licites [en tant qu'épouses] pour eux, et eux non plus ne sont pas licites [en tant qu'époux] pour elles. et rendez-leur ce qu'ils ont dépensé (comme mahr). il ne vous sera fait aucun grief en vous mariant avec elles quand vous leur aurez donné leur mahr. et ne gardez pas de liens conjugaux avec les mécréantes. Réclamez ce que vous avez dépensé et que (les mécréants) aussi réclament ce qu'ils ont dépensé. tel est le Jugement d'Allah par lequel il juge entre vous, et Allah est Omniscient et Sage.

11. et Si quelqu'une de vos épouses s'échappe vers les mécréants, et que vous fassiez des représailles, restituez à ceux dont les épouses sont parties autant que ce qu'ils avaient dépensé. craignez Allah en qui vous croyez.

ü    گزيده اي از نكات اين گلبرگ

vدر این آیه(6) و در آیه 21 سوره احزاب که سخن از الگو بودن حضرت ابراهیم(ع) و حضرت محمد(ص) است، داشتن امید به خدا و روز قیامت، شرط الگو پذیری معرفی شده است "لمن کان یرجوا...".

بعد از سه بار تکرار کلمه "ربّنا" در آیات 4 و 5، باز هم می فرماید: آنان اسوه هستند، یعنی نه تنها در برائت، بلکه دعا در دعا و مناجات هم اسوه هستند.

v این آیه(7) به مسلمین که به خاطر قطع رابطه با خویشاوندان کافر احساس کمبود و خلاء عاطفی می کردند، پیام می دهد که در آینده جبران خواهد شد و بسیاری از آنان به اسلام گرایش پیدا می کنند.

با توجه به این که عداوت قبلی براساس برائت از کفر بوده است، پس تبدیل آن به مودت باید از طریق ایمان آوردن کفار باشد نه آن تکلیف برائت ساقط شود.

v کافران دو دسته اند، گروهی در صدد دشمنی و توطئه علیه مسلمانند که در آیات قبل فرمود: چرا شما با آنان اظهار دوستی می کنید، از آنان برائت بجویید که خداوند برای شما کافی است. اما یک دسته از کفار، علیه شما اقدامی نکرده و در صدد توطئه علیه شما نیستند، این آیه(8) می فرماید: با آنان به نیکی رفتار کنید و برقراری رابطه با آنان معنی ندارد.

سیاست خارجی اسلام براساس جذب و جلب دیگران است و این امر از طریق زیر قابل دستیابی است:

1- نیکی "تبروّهم" با آنان نیکی کنید.

2- عدالت "تقسطوا الیهم" نسبت به آنان قسط و عدالت داشته باشید.

3- مهلت تحقیق "و ان احد من المشرکین استجارک فاجره حتّی یسمع کلام الله" اگر یکی از آنان مهلت خواست، به او مهلت بدهید تا کلام خدا را بشنود.

4- قبول پیشنهاد صلح "و ان جنحوا للسلم فاجنح لها" اگر برای زندگی مسلمت آمیز آغوش باز کردند پیشنهاد صلح آنان را بپذیر.

5- کمک مالی به آنان "والمؤلّفة قلوبهم" سهمی از زکات برای ایجاد الفت با آنان مصرف شود.

6- رد امانات آنان، وفا به عهد با آنان، محترم شمردن پیمان های آنان و نیکی به والدین آنان.

براساس این آیه، کفار غیر حربی که بنای جنگ با مسلمانان را ندارند و در حکومت اسلامی زندگی می کنند، از حقوق و عدالت اجتماعی برخوردارند.

v امروز که تفسیر این آیه(9) را می نویسم، اسرائیل به مناطق مسلمان نشین از زمین و آسمان هجوم کرده، آنان را از وطن خود اخراج می کند و جمعی را به شهادت می رساند. طبق فرمان این آیه بر تمام مسلمانان واجب است که با رژیم صهیونیستی قطع رابطه کنند و آنان را دوست نگیرند. این آیه نیز از آیات سیاسی قرآن است.

v یکی از بندهای قرارداد صلح حدیبیه این بود که اگر مشرکی از مکه به مسلمانان مدینه پیوست، مسلمانان او را به مشرکان بازگردانند. این آیه(10) می فرماید: مسئله بازگرداندن شامل زنان مهاجری که به مسلمانان پناهنده شده اند نمی شود.

این آیه از آیات حقوقی و اجتماعی قرآن است.

مهریه زن کافری که مسلمان شده و به جامعه اسلامی بپیوندد به شوهر کافرش داده می شود "اتوهم ما انفقوا" و این مهریه را باید از بیت المال پرداخت.

کلمه "عصم" جمع "عصمت" به معنای وسیله نگاهداری است.

در این آیه، سیمای عدالت پرور مکتب جلوه می کند. اولاً زن هجرت کرده را تنها به حال خود رها نمی کند، ثانیاً حق شوهر کافری که زن خود را از دست داده است، نادیده نمی گیرد و مهریه ای را که پرداخت کرده به او بازمی گرداند، ثالثاً نیاز غریزی و عاطفی زن را با فرمان "تنکحوهنّ" و نیاز مالی او را با فرمان "اجورهنّ" تأمین می کند.

هجرت ممکن است به خاطر فرار از شوهر یا علاقه به زندگی جدید یا جاسوسی یا رسیدن به مال و فامیل باشد لذا باید با آزمایش انگیزه ها روشن شود.

کفار چند دسته هستند:

یا همگی بر کفر اصرار دارند که آیه اول مبنی بر برائت و متارکه مسلمانان، به آنان نظر داشت "لا تتخذوا عدوّی و عدوکم اولیاء... قد کفروا بما جاءکم من الحق".

یا به طور دسته جمعی دشمنی با شما را ترک می کنند "عسی الله ان یجعل بینکم و بین الّذین عادیتم منهم مودّة".

یا تفکیک صورت می گیرد، مثلا زن مسلمان می شود ولی مرد کافر باقی می ماند و یا بالعکس که در این صورت، مسلمان به شما ملحق می شود "جاءکم المؤمنات مهاجرات".

در بیان مهریه اول کلمه «نفقه» به کار رفته "انفقوا... انفقتم" ولی در مورد مهریه ازدواج دوم، کلمه "اجورهنّ" به کار رفته است. با توجه به پنج موردی که کلمه "اجورهنّ" در قرآن آمده است، به نظر می رسد کلمه «اجر» برای زنان بیوه و ازدواج دوم آنها است.

وقتی ایمان آوردن یکی از دو همسر، عقد قبلی را بهم می زند، پس به طریق اولی، اگر قبل از عقد، زن کافر باشد عقدی محقق نمی شود. امام باقر(ع) فرمود: "لا ینبغی نکاح اهل الکتاب" ازدواج با زنان اهل کتاب (یهود و نصاری) سزاوار نیست. آنگاه اما(ع) فرمود: "و لا تمسکوا بعصم الکوافر".

ü    گزيده اي از نكات اين گلبرگ

v الگوهای الهی تاریخ مصرف ندارند.

v نه فقط پیامبران، بلکه یاران صادق آنها نیز برای ما الگو هستند.

v عقاید صحیحی زیر بنای الگو پذیری در رفتار خوب و اخلاق است.

v ایمانی ارزش دارد که ثابت باشد.

v اعراض مردم از الگوهای الهی، به خداوند و اولیایش ضربه ای نمی زند.

v از هدایت کفار مأیوس نشوید.

v عداوت، اصل نیست، بلکه یک ضرورت عارضی است و باید شرایط را عادی کنیم.

v دگرگونی دلها و ایجاد مودت ها به دست خداست.

v شما از دوستی و مودت مخفیانه با کفار دست بردارید، خداوند مودت واقعی را جایگزین می کند.

v از تبدیل عداوت به مودت تعجب نکنید که خداوند بر هر کاری قادر است.

v بد رفتاریهای گذشته کفار نسبت به مسلمین قابل عفو و اغماض است.

v بخشش خداوند برخاسته از رحمت اوست.

v حساب کفار بی آزار از کفار آزار رسان جداست.

v اسلام دین نیکی و عدالت است، حتی نسبت به کفار.

v با اعلام محبت الهی، انگیزه ها را بالا ببرید.

v ظلم حرام است خواه مستقلاً باشد و خواه با حمایت و مشارکت. (آری حامیان کفار حربی، شریک جرم آنها هستند).

v حتی اگر مظلوم شدید، دوستی با کفار را قطع کنید نه آن که دست از نیکی بردارید. (نهی از دوستی است نه چیز دیگر).

v بیرون راندن افراد از وطن خود، ممنوع است و می توان با این زورگویان، به عنوان جهاد اسلامی مبارزه کرد.

v به اسم نوع دوستی و انسان دوستی، مسالمت با کفار حربی ممنوع است.

v زنان در انتخاب دین و انجام وظایف دینی تابع شوهر نیستند و حتی می توانند برای حفظ دین خود هجرت نمایند.

v مدعیان بازگشت از کفر به ایمان، باید مورد آزمایش و امتحان قرار بگیرند.

v گزینش و آزمایش، هر کجا که خطر جاسوسی و امثال آن هست لازم است.

v با دید مثبت به مردم نگاه کنید.

v علم خداوند به امور، از ما سلب مسئولیت نمی کند.

v در برخورد با افراد، ما مأمور به ملاک های ظاهری هستیم، نه وسواس و سوء ظن.

v نقش ایمان در مسایل خانوادگی و زناشویی بسیار مهم است. اگر زن کافری مؤمن شد، او را به شوهر کافرش برنگردانید زیرا همسر کافر محیط خانواده را ناسالم می کند.

v سلطه و حکومت کافر بر مسلمان از هر جهت ممنوع است، خواه سیاسی و اجتماعی باشد و خواه خانوادگی باشد.

v جامعه و محیط در فرد مؤثر است. ممکن است محیط کفر، زن مسلمان را در خود هضم کند، پس او را به کفار برنگردانید.

v کفر یکی از طرفین ازدواج، منجر به طلاق قهری می شود.

v به علاقه شخصی مرد به همسر قانع نشوید، ممکن است شوهر، زن را دوست داشته باشد ولی جامعه فاسد بر روح زن فشار وارد کند.

v ایمان، زیر بنای ازدواج است و کافر، کفو و همتای مؤمن نیست.

v جدایی زناشویی دلیل نادیده گرفتن حقوق مالی نیست، حتی اگر کافر هزینه ای را پرداخته باید از طرف مسلمانان به او پرداخت شود.

v هر ازدواجی، مهریه مهریه جداگانه دارد.

v حق مالکیت و حقوق مالی کفار غیر حربی محفوظ است.

v اولین نیاز زن همسر شایسته است.

v سابقه کفر، مانع ازدواج با تازه مسلمان نیست.

v مهریه، حق زن است.

v هم نیاز غریزی باید تأمین شود و هم نیاز مالی.

v از زن بودن و تنهایی و غربت و تازه مسلمان بودن دیگران سوء استفاده نکنید.

v کفر، کلید جدایی است و مسائلی از قبیل ازدواج و عشق به همسر و فرزند و سابقه زندگی مانع جدایی نیست.

v حفظ حقوق، طرفینی است، حق شما و حق کفار نباید نادیده گرفته شود.

v پناهندگی، در اسلام پذیرفته شده است، به شرط آنکه اولاً افراد آزمایش شوند ثانیاً مسئله مالی یا زیبایی یا زشتی در پناه دادن مطرح نباشد و ثالثاً هزینه ای را که کفار پرداخت کرده اند به آنان بپردازند و کفار حق مطالبه دارند.

v دستورات الهی، حکیمانه و عالمانه است.

v حق باید به حق دار برسد، گرچه با تأخیر باشد.

v آنچه به خاطر ایمان، از فرد مسلمان فوت می شود، باید توسط نظام اسلامی جبران شود.

v تعقیب کفار برای حفظ اموال مسلمانان و جبران خسارت آنان جایز است.

v برای گرفتن حق خود قیام کنید.

v افراد آسیب پذیر باید مورد حمایت قرار گیرند و از بیت المال یا غنائم، خسارت آنها جبران شود.

v در گرفتن حق، غضب خود را کنترل کنید.

v مسایل مالی لغزشگاه است.

v هم خسارت دیده در ادعای خسارت تقوا داشته باشد و بیش از آنچه خسارت کرده، مطالبه نکند و هم جامعه در پرداخت آن طفره نرود.

v نشانه ایمان واقعی، تقوا است.